അടുത്തിടെ സിവില്‍ സര്‍വീസ് രാജി വെച്ച് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കാലെടുത്ത് വെച്ച വ്യക്തിയാണ് ഷാ ഫൈസല്‍. ഓഗസ്റ്റ് നാലിന് ജമ്മു കശ്മീര്‍ ബില്‍ പാര്‍ലമെന്‍റില്‍ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പല രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെയും കരുതല്‍ തടങ്കലില്‍ വെച്ചങ്കിലും ഷാ ഫൈസലിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തിരുന്നില്ല. ഹാര്‍വാര്‍ഡ് യൂണിവേര്‍സിറ്റിയിലേക്ക് തന്‍റെ ഉന്നത പഠനത്തിനായി യാത്ര തിരിക്കുമ്പോഴാണ് അദ്ദേഹം അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഡല്‍ഹിയില്‍ വെച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുമ്പോള്‍ ബി.ബി.സിക്ക് നല്‍കിയ അഭിമുഖത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തോട് ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ അന്വേഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ശ്രീനഗറിലേക്ക് കൊണ്ട് പോയി പൊതു  സുരക്ഷാ പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ തടവിലിടുകയായിരുന്നു. യാതൊരു അന്വേഷണവുമില്ലാതെ വെറും സംശയത്തിന്‍റെ പേരില്‍ ഒരാളെ 6 മാസത്തേക്ക് തടവിലിടാന്‍ സര്‍ക്കാരിന് അധികാരം നല്‍കുന്നതാണ് ഈ നിയമം. 

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണമെന്ത്?

കശ്മീരിന്‍റെ പുതിയ സംഭവ വികാസങ്ങളില്‍ ഇടപെടാതെ ഹാര്‍വാര്‍ഡിലേക്ക് പോവാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലായിരുന്നു ഷാ ഫൈസല്‍. അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാന്‍ ഭരണകൂടം കണ്ട ഒരേ ഒരു പ്രശ്നം ബി.ബി.സിക്ക് നല്‍കിയ ഇന്‍റര്‍വ്യൂ ആയിരുന്നു. ആ ഇന്‍റര്‍വ്യൂവില്‍ അദ്ദേഹം കശ്മീരിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നല്‍കണമെന്ന് പറയുകയോ പാക്കിസ്ഥാന്‍ സിന്ദാബാദ് എന്ന മുദ്രാവാക്യം മുഴക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല. ഇങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്തില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല ഇന്ത്യയിലും ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമുള്ള വിശ്വാസം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പ്രസ്താവനകളാണ് അദ്ദേഹം നടത്തിയത്. എന്നാല്‍ കശ്മീര്‍ രണ്ടാക്കി മുറിക്കാനുള്ള നരേന്ദ്ര മോദി സര്‍ക്കാരിന്‍റെ തീരുമാനത്തെയും അത് നടപ്പിലാക്കിയ രീതിയെയും അദ്ദേഹം നിശിതമായി വിമര്‍ശിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ മഹത്തായ ഭരണഘടനയെ മോദിയും കൂട്ടരും അട്ടിമറിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചു. ഇത് ഷാ ഫൈസലിന്‍റെ മാത്രം അഭിപ്രായമൊന്നുമല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളും ഇതേ അഭിപ്രായം പങ്ക് വെക്കുന്നവരാണ്. 

അതൊന്ന് മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള ഹേതു. ഇക്കാരണം കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ പൗരാവകാശങ്ങള്‍ ഹനിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തെ ഭരണകൂടം പൂര്‍ണ്ണമായും നിരായുധനാക്കി. ഒന്ന് കൂടി വ്യക്തമാക്കിയാല്‍ നരേന്ദ്ര മോദിയോട് വിയോജിച്ചു എന്ന ഒറ്റക്കാരണം കൊണ്ടാണ് ഷാ ഫൈസല്‍ തടവിലിടപ്പെടുന്നത്. എല്ലാ അടിച്ചമര്‍ത്തല്‍ ഭരണകൂടങ്ങളും ഇങ്ങനെത്തന്നെയാണ് ചെയ്യുക. അടിയന്തിരാവസ്ഥക്കാലത്ത് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി ചെയ്തതും ഇത് തന്നെയായിരുന്നു. മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് വിലക്കാന്‍ അക്കാലത്ത് പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെയെല്ലാം ജയിലിലടച്ചിരുന്നു. സത്യം അഹിതകരമാണെങ്കില്‍ ഭരണകൂടങ്ങള്‍ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെ നിശബ്ദമാക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുമെന്നത് ലോകത്തിന്‍റെ പതിവാണ്. 

ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല, ഉമര്‍ അബ്ദുല്ല, മെഹ്ബൂബ മുഫ്തി തുടങ്ങിയ നേതാക്കളെല്ലാം അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതിന്‍റെ പിന്നിലെ കാരണവും മറ്റൊന്നല്ല. കശ്മീരില്‍ വിഘടനവാദവും പാക്കിസ്ഥാന്‍ അനുകൂല പ്രചരണവും അരങ്ങ് വാണ കാലത്ത് ജനങ്ങളെ ഇന്ത്യന്‍ ദേശീയതയോട് ചേര്‍ത്ത് നിര്‍ത്താന്‍ ഇവര്‍ നടത്തിയ ത്യാഗങ്ങള്‍ വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. തീവ്രവാദികളില്‍ നിന്നുമുള്ള കടുത്ത ഭീഷണികളെ തൃണവല്‍ഗണിച്ച് കൊണ്ടാണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ അവര്‍ കാഴ്ച്ച വെച്ചത്. ഇപ്പോഴവരെ ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടാതായിരിക്കുന്നു. പുതിയ തീരുമാനത്തിന് കയ്യടിക്കാത്തത് കൊണ്ട് തന്നെ അവരെ തടവിലിട്ടിരിക്കുന്നു. 

വിയോജിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ നിശബ്ദരാക്കപ്പെട്ടു

ഓഗസ്റ്റ് 5 ന് പാര്‍ലമെന്‍റില്‍ ആര്‍ട്ടിക്ള്‍ 370 എടുത്ത് മാറ്റപ്പെട്ടത് കാരണമായി കശ്മീരികള്‍ സന്തോഷവാന്മാരാണെന്നാണ് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നത്. അത് തെളിയിക്കണമെങ്കില്‍ കശ്മീരിലെ രാഷ്ട്ട്രീയ നേതാക്കള്‍ മാധ്യമങ്ങളോട് സര്‍ക്കാരിനെതിരെ സംസാരിക്കാതിരിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് തടയല്‍ അനിവാര്യമായിരുന്നു. അതിനാലാണ് നേതാക്കളെ വീട്ടു തടങ്കലിലാക്കിയത്. 

ട്വീറ്റ് ചെയ്യാന്‍ ലഭിച്ച അവസരം മുതലെടുത്ത് മെഹ്ബൂബ മുഫ്തി ട്വിറ്ററില്‍ ഇങ്ങനെ കുറിച്ചിരുന്നു, 'മോദിജിക്ക് ലഭിച്ച വന്‍ ഭൂരിപക്ഷം അദ്ദേഹത്തെ വാജ്പേയിക്ക് സമാനമായ രാഷ്ട്ട്രീയ തന്ത്രജ്ഞത കാണിക്കാനും ജമ്മു കശ്മീരിലെ ജനങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനും പ്രേരിപ്പിക്കുമെന്നാണ് ഞാന്‍ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നുത്. എന്തൊരു വിശ്വാസ വഞ്ചനയാണിത്'. 

മുന്‍ മുഖ്യമന്ത്രി ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ലയെ വീട്ടുതടങ്കലിലാക്കിയതിനെക്കുറിച്ച് പാര്‍ലമെന്‍റില്‍ ചോദ്യം ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്രനാണെന്നും അറസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നുമായിരുന്നു ആഭ്യന്തര മന്ത്രി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാല്‍ അമിത് ഷായുടെ പ്രസ്താവന പെരും കള്ളമാണെന്ന് എന്‍.ഡി.ടി.വിയോടെ സംസാരിക്കവേ ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല തുറന്നടിച്ചു. വീണ്ടും വീട്ടു തടങ്കലിലാക്കിയ അദ്ദേഹത്തെ ഈദ് നമസ്കാരത്തിന് പോലും പള്ളിയില്‍ പോവാന്‍ അനുവാദം നല്‍കിയില്ല. 

അതിനിടെ പല നേതാക്കളെയും ആഗ്രയിലെ ജയിലിലേക്ക് മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്. തന്‍റെ മാതാവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതിന്‍റെ കാരണം അന്വേഷിച്ച് മെഹ്ബൂബ മുഫ്തിയുടെ മകള്‍ അമിത് ഷാക്ക് കത്തയച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇതിന് യാതൊരു മറുപടിയും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. 

 

സംസാരിക്കുന്നതിന് കടുത്ത ഭീഷണി

 

ആര്‍ട്ടിക്ള്‍ 370 റദ്ദാക്കിയതിനൊപ്പം ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്ന ഭരണഘടനാ പരിരക്ഷയുള്ള ആര്‍ട്ടിക്ള്‍ 19 എയും റദ്ദാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് സര്‍ക്കാരിന്‍റെ നടപടിയില്‍ നിന്ന് ബോധ്യമാവുന്നത്. മോദിയെയും അമിത് ഷായെയും എതിര്‍ത്തതിന്‍റെ പേരില്‍ എത്ര രാഷ്ട്രീയക്കാരാണ് ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടതെന്ന് അറിയില്ല. ഏകദേശം 400 പേരെങ്കിലും ഇത്തരത്തില്‍ തടവിലാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നാണ് മനസ്സിലാവുന്നത്. പത്രപ്രവര്‍ത്തകരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനും തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടിപ്പോള്‍.

കശ്മീരില്‍ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുള്ള ഇത്തരം അടിയന്തിരാവസ്ഥക്ക് സമാനമായ നടപടികള്‍ മോദിയോട് വിയോജിക്കുന്ന ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിലും നടപ്പിലാക്കുകയില്ലെന്നതിന് എന്തുറപ്പാണുള്ളത്? ആ സംസ്ഥാനത്തെ നേതാക്കളെ ജയിലിലടക്കുകയും മാധ്യമങ്ങള്‍ക്ക് വിലക്കേര്‍പ്പെടുത്തുകയും ഇന്‍റര്‍നെറ്റ്, ഫോണ്‍ ബന്ധങ്ങള്‍ വിഛേദിക്കുകയും ചെയ്താല്‍ അവിടെ നടക്കുന്ന എതിര്‍പ്പുകള്‍ എങ്ങനെയാണ് പുറം ലോകമറിയുക? ഇതല്ലാതെ മറ്റെന്താണ് ഭരണഘടനയെയും ജനാധപത്യത്തെയും കശാപ്പ് ചെയ്യല്‍? 

മോദിയും അമത് ഷായും രാജ്യത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് അവരെ അനുസരിച്ച് കൊള്ളുകയെന്നതാണ്. ജനങ്ങളും മാധ്യമങ്ങളും പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും അതിന് തയ്യാറാവണമെന്നാണ് അവര്‍ കല്‍പിക്കുന്നത്. അതിന് സമ്മതമല്ലെങ്കില്‍ ജയിലില്‍ പോവാന്‍ തയ്യാറായിക്കൊള്ളൂ എന്ന ഭീഷണിയുമായാണ് അവര്‍ നിലകൊള്ളുന്നത്.

    ദ പ്രിന്‍റില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനം

വിവ:റാഷിദ് ഹുദവി ഓത്തുപുരക്കല്‍

 

TODAY'S WORD

സൽവചനമെന്നാൽ സ്രഷ്ടാവിന്റെ തൃപ്തിയിൽ സൃഷ്ടികളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകളാണ്. (നബിവചനം)

FROM SOCIAL MEDIA

നല്ല മുസ്ലീം സുഹൃത്തുക്കളെ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ നിങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുന്നുണ്ടോ?

34.78%
47.83%
17.39%

Aqeeda

image
മുഖം മറക്കലും മുജാഹിദ് പ്രസ്ഥാനവും
'നിഖാബ്'' (സത്രീകൾ മുഖം മറക്കുന്ന വസ്ത്രം ) നിരോധിച്ച ശ്രീലങ്കൻ സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനവും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിഖാബ് ധരിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്ന എം ഇ എസിന്റെ തീരുമാനവും ഇതിനകം ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു.

Tasawwuf

തൗബ: എങ്ങനെയാണ് വേണ്ടത്

അർദ്ധ രാത്രി ഉണർന്നപ്പോൾ   ഇടി,   മിന്നൽ, കാറ്റ് എല്ലാം ഉണ്ട് അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി. മഴപെയ്യുന്നതു കാണാൻ സന്തോഷത്തോടെ ലൈറ്റിട്ടു. ഓടുകൾ അവയെ നനക്കാൻ പോലും മഴയെ അനുവദിക്കാതെ കിട്ടുന്ന വെള്ളത്തുള്ളികൾ പൂർണ്ണമായുംം കുടിക്കുന്നു.   ശരീരം വിയര്‍പ്പ് കൊണ്ട് നനഞ്ഞു. രാത്രിയില്‍ ഇടക്കിടെ ഉണർത്തുന്ന ചൂട് ഒരു വശത്ത്, പകലിലാവട്ടെ പഞ്ചായത്ത് വെള്ളം പാത്രത്തിൽ നിറക്കുമ്പോൾ നോമ്പിന്‍റെ ക്ഷീണം കാരണമുള്ള ചൂട് മറുവശത്ത്.

കുറച്ചു മാസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് മഴ നിൽക്കാനുളള പ്രാർത്ഥന നടത്തിയ നാം മഴ ലഭിക്കാൻ  എന്താണ് ചെയ്തത്?. 
ചിലർ ശാസ്ത്രീയമായി പറയും "മരം നട്ടു".(മനുഷ്യ-പക്ഷി-മൃഗാദികൾക്ക് ഉപകരിക്കുന്ന വൃക്ഷം നടൽ മതപരമായി ദാനമാണ്). കുളം കിണർ തുടങ്ങിയവ വൃത്തിയാക്കി, മഴ വെള്ള സംഭരണി ഉണ്ടാക്കി എന്നായിരിക്കും മറ്റു ചിലരുടെ ഉത്തരം. 

മറ്റു ചിലർ മതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട  ചില കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചേക്കാം. "അല്ലാഹുവിൻറെ റഹ്മതായ മഴക്ക് വേണ്ടി (ഖുർആനിൽ മഴക്ക് റഹ്മത് എന്ന പദപ്രയോഗം കാണാം)ദുആകളില്‍ നിരന്തരം അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിച്ചു", എന്നവർ പറയും. "ഞങ്ങള്‍ ഇസ്തിഗ്ഫാർ(പാപമോചനം) നടത്തി". 

ഹസനുൽബസ്വരി(റ.അ) യെ കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രം ഈ വാക്കിന് ഉപോൽബലകമാണ്. തന്നോട് മഴ, സമ്പത്ത്, കൃഷി സന്താനം തുടങ്ങിയ വിഭിന്ന ആവശ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചുവന്നവരോട് ഇസ്തിഗ്ഫാറ് നിർദേശിച്ചതാണ് സംഭവം . ഉസ്താദിൻറെ പ്രശ്ന പരിഹാരത്തിൽ സംശയിച്ച ശിഷ്യർക്ക് മുന്നിൽ സൂറതുന്നൂഹിലെ 10-12 ആയത്തുകൾ പാരായണം നടത്തി സംശയം തീർത്തു. 

തെറ്റുകൾ കരിക്കപ്പെടുന്ന റമളാൻ അസ്തമിക്കാറായി. റഹ്മതിൻറ്റെ പത്തും മഗ്ഫിറതിൻറെ പത്തും വിട പറഞ്ഞു. 
ദുആക്ക് ഉത്തരം പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്ന നിസ്കാര ശേഷമുളള പ്രാർഥന, നോമ്പിന്‍റെ അവസാന സമയത്തെ ദുആ,
ദുആസദസ്സുകൾ ഇവയൊന്നും കുറവല്ല. എന്നിട്ടും എന്തു കൊണ്ട് നമുക്ക് അല്ലാഹുവിന്‍റെ മഗ്ഫിറത് കൊണ്ട് അവന്‍റെ റഹ്മതായ മഴ നേടാനായില്ല. 

ഇസ്തിഗ്ഫാറിന്(മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ തൗബ:)  ചില നിബന്ധനകളുണ്ട്. ആദ്യമായി അല്ലാഹുവിനോട് അന്യായം ചെയ്തതിന് മനസാ ഖേദപ്രകടനം നടത്തണം. ചെയ്ത തെറ്റോ അതിന് തുല്യമായ മറ്റു തെറ്റുകളോ മേലിൽ ആവർത്തിക്കില്ലെന്ന ദൃഢനിശ്ചയം തൗബയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ്.     
അവർ (സത്യവിശ്വാസികൾ) തെറ്റിലകപ്പെട്ടാൽ അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കുകയും പാപമോചനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് തെറ്റിൽ നിൽപുറപ്പിക്കില്ല(ആലു ഇംറാൻ 135) എന്നർഥമുള്ള ആയത്തിന്റെ ഭാഗം മേല്‍ സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ട നിബന്ധനകളിലേക്ക് വിരൽചൂണ്ടുന്നു. 

മനസാനിദ്ധ്യമില്ലാതെയുളള പശ്ചാത്താപം അധര വ്യായാമം മാത്രമാണ്.  അത്തരം പശ്ചാതാപം പൊറുപ്പിക്കാൻ വീണ്ടും ഇസ്തിഗ്ഫാർ നടത്തേണ്ടിവരും.
പള്ളിയിലെ ഇമാമിന്റെ ഇസ്തിഗ്ഫാർ ഏറ്റുപാടുന്നതും മറ്റുള്ളവരോട് കൂടി ആടിച്ചൊല്ലുന്നതും ഇതിൽപെടുമോ എന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഇതിനും പുറമെ നമ്മുടെ തൗബക്കു ശേഷം പശ്ചാതാപം നടത്തപ്പെട്ട തെറ്റു തന്നെ പലവുരു നാം ആവർത്തിക്കുന്നില്ലേ.

സൃഷ്ടികളിലെ മറ്റുള്ളവരോടുള്ള (ശരീരം, ധനം, അഭിമാനം ഇവ സംബന്ധിയായ) ബാധ്യതകളിൽ നിന്ന് മുക്തനാകലും തൗബയുടെ നിബന്ധനകളിൽ പെടുന്നു. കടബാധ്യതയുള്ള വ്യക്തിക്ക് മയ്യിത്ത് നിസ്കരിക്കാൻ വിസമ്മതം കാണിച്ചതിലൂടെ മനുഷ്യർ സഹജീവികളുമായുള്ള ബാധ്യതകളുടെ പ്രാധാന്യം പഠിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു നബി(സ.അ).

കടംവാങ്ങിയത് തിരിച്ചടക്കൽ, അപഹരിച്ചത് തിരികെ കൊടുക്കൽ ഇതെല്ലാം സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകളിൽ ചിലതാണ്. സകാത്ത് നിർബന്ധമായ മുതലുകളിൽ  നിന്ന് അർഹരായവർക്ക് നൽകലും ഇതിൽ പെടും. സകാത്ത് അർഹരുടെ അവകാശമാണ്, മുതലാളിയുടെ ഔദാര്യമാല്ല. സകാതായി നൽകപ്പെടേണ്ട മുതൽ നൽകാതിരുന്നാല്‍ സകാത്തിനർഹനായവൻ സമ്പന്നന്‍റെ സ്വത്തില്‍ പങ്കുകാരനാവുമെന്നാണ് പണ്ഡിതന്മാർ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. സകാത്ത് കൊടുക്കാതെ ആ മുതൽ വിറ്റാൽ സകാത്തായി നൽകപ്പെടേണ്ട പാവപ്പെട്ടവൻറെ വിഹിതത്തിൽ വിൽപന സാധുവാകില്ല. ആ വിൽപന തീരെ ശരിയാകില്ലെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്(മഹല്ലി).



സകാത്തിനെ സമ്പത്തിന്‍റെ അഴുക്കായിട്ടാണ് നബി(സ.അ) വിശേഷിപ്പിച്ചത്(മിശ്കാത്ത്). ആ അഴുക്ക് എടുത്തു മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ സമ്പത്ത് മലിനമാകും. സകാത്ത് എന്ന പദത്തിന്റെ അർതഥമായ ശുദ്ധീകരണം എന്നത് ഇതിലേക്ക് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സകാത്തിന് വളർച്ച എന്നുമർഥമുണ്ട്. ഈ അർത്ഥം ദാനം സമ്പത്ത് വർധനവിന് കാരണമാകുമെന്ന് കുറിക്കുന്നു. അതെ, കോരുന്ന കിണറ്റിലല്ലേ വെള്ളം ഉണ്ടാകൂ. 


നബി (സ.അ) മുൻഗാമിയായ ഒരു ധർമിഷ്ഠന്‍റെ ചരിത്രം വിശദീകരിച്ച് പറയുന്നു. ഒരു യാത്രക്കാരൻ വരൾച്ചബാധിത മേഖലയിലൂടെ നടന്നുനീങ്ങവെ മഴക്കാറിൽനിന്ന് "ഇന്നയാളുടെ തോട്ടം നനക്കൂ" എന്ന ശബ്ദം കേട്ടു. അയാൾ മേഘത്തെ പിന്തുടരുന്നതിനിടയിൽ
മഴവർഷിച്ച് വെള്ളമെല്ലാം ഒരുചാലിലായി ഒരു തോട്ടത്തിലേക്കൊഴുകി. ആ തോട്ടത്തിൻറ്റെ ഉടമസ്ഥൻറെ നാമം മേഘത്തിൽനിന്ന്  നേരത്തെ കേട്ട പേര് തന്നെയായിരുന്നു. ഉടന്‍ അയാളോട് കാരൃം തിരക്കി. അദ്ദേഹം കൃഷിയുടെ വിളവിൻറെ മുന്നിൽ ഒരു ഭാഗം ഭക്ഷണത്തിനും  ഒരു ഭാഗം ധർമത്തിനും മറ്റൊരു ഭാഗം അടുത്ത കൃഷിക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നതായി ബോധ്യമായി(മുസ്ലിം). " നിങ്ങൾ ഭൂമിയിലുള്ളവരോട് കരുണ കാണിച്ചാൽ വാനലോകത്തുള്ളവർ നിങ്ങളോട് കരുണയോടെ വർത്തിക്കും " എന്ന നബിവചനം ഇതിനോട് ചേർത്തു വായിക്കാം.

 

ആധുനിക കാലത്തും ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന് പ്രസക്തിയുണ്ട്

'ഞാന്‍ അവന് അമ്പെയ്ത്തു പഠിപ്പിച്ചു. കൈത്തഴക്കം വന്നപ്പോള്‍ അവന്‍ ആദ്യം അമ്പെയ്തതു എന്റെ നേര്‍ക്കായിരുന്നു.'

' അവനെ കവിത രചിക്കാന്‍ പഠിപ്പിച്ചു. സ്വയം രചിച്ചു തുടങ്ങിയപ്പോള്‍ അവന്‍ ആദ്യം ചെയ്തത് എനിക്കെതിരെ ആക്ഷേപഹാസ്യം രചിക്കുകയായിരുന്നു.'

ഒരു പുരാതന അറബി കവിയുടെ പരിഭവം പറച്ചിലാണീ വരികള്‍. ഗുരു നിന്ദയും നന്ദികേടും ഉദാഹരിക്കാന്‍ പലരും ഈ കവിത എടുത്തുദ്ധരിക്കാറുണ്ട്.

സാമൂഹിക ജീവിതത്തില്‍ എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളിലും ഇത്തരം തിക്താനുഭവങ്ങള്‍ ഗുരുമനസുകളെ പിടിച്ചുലയ്ക്കുന്നതായി കാണാം. കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളൊന്നും മനുഷ്യര്‍ക്കിടയില്‍ ഇത്തരം അരുതായ്മകള്‍ക്ക് അറുതി വരുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, നാള്‍ക്കുനാള്‍ നിന്ദയും നന്ദികേടും വര്‍ധിച്ചു വരുന്ന അനുഭവങ്ങള്‍ക്കാണ് ലോകം സാക്ഷിയാകുന്നത്.

സാമൂഹിക ജീവിയായ മനുഷ്യന് ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടങ്ങളിലും പരാശ്രയത്തിലൂടെ മാത്രമേ ജീവിതം മുന്നോട്ടു നയിക്കാന്‍ കഴിയൂ. മറ്റുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കാതെയും സഹായം സ്വീകരിക്കാതെയും ജീവിക്കണമെന്ന് ആരെങ്കിലും ശഠിച്ചാല്‍ അവന് ഭൂമുഖത്ത് നിലനില്‍പ്പില്ല. മരണം പോലും അതിനു പരിഹാരമല്ല. അവന്റെ മൃതദേഹം ഇതരര്‍ക്ക് ശല്യവും ഉപദ്രവവും ആകാതെ സംസ്‌കരിക്കണമെങ്കില്‍ അത് പോലും ചെയ്യേണ്ടത് സഹജീവികളാണ്.

ജനിച്ച ശേഷമുള്ള അവന്റെ ഓരോ ഘട്ടവും കടന്നു പോകുന്നത് മാതാ-പിതാക്കളുടെയും ബന്ധുജനങ്ങളുടെയും അയല്‍ക്കാരുടെയും പിന്നീട് ഗുരുവര്യരുടെയും ശ്രദ്ധയിലും പരിചരണയി ലുമാണ്. ഇതൊന്നും തള്ളിക്കളയാനോ താഴ്ത്തിക്കെട്ടാനോ മനുഷ്യന് സാധ്യമല്ല. കാട്ടുമനുഷ്യനും നാഗരിക മനുഷ്യനും തമ്മില്‍ ചില കാര്യങ്ങളിലൊക്കെ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും ഇത്തരം ആശ്രയത്വവും കടപ്പാടും അവന്റെ കൂടെ പിറപ്പാണ്.

അത് കൊണ്ട് തന്നെ നമുക്ക്
ഉപകാരം ചെയ്തവരോട് നന്ദിയും കടപ്പാടും സൂക്ഷിക്കുകയെന്നത് പരമ്പരാഗതമായി മനുഷ്യന്‍ ദീക്ഷിച്ചു വരുന്ന ഒരു ഗുണമാണ്. ഇതിനെ നിലനിര്‍ത്താനും പ്രോല്‍സാഹിപ്പിക്കാനുമാണ് മതാചാര്യന്‍മാരും സാന്‍മാര്‍ഗിക നായകരും എക്കാലത്തും ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ചിലരോട് നമുക്ക് നേരിട്ട് കടപ്പാടുണ്ടെങ്കില്‍ നാം അറിയാതെ, നമ്മെ അറിയാത്ത പലരുടേയും സഹായങ്ങള്‍ നാം സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. നേരിട്ടനുഭവിക്കന്ന ഗുണങ്ങള്‍ക്ക് തിരിച്ചങ്ങോട്ട് നന്ദിയും വിധേയത്വവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ നമ്മുടെ മുന്‍ തലമുറകളിലൂടെ നമുക്ക് ലഭ്യമായ ഉപകാരങ്ങള്‍ക്കും നേട്ടങ്ങള്‍ക്കും പകരം വരും തലമുറകള്‍ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള നമ്മുടെ സേവനങ്ങള്‍ ഒരു തരം കടം വീട്ടലായി മാറുന്നു.

നമ്മെ സൃഷ്ടിച്ചു സംരക്ഷിച്ചു പരിപാലിച്ചു പോരുന്ന സ്രഷ്ടാവിനോടുള്ള നന്ദിയും വിധേയത്വവും എല്ലാറ്റിലും മീതേ മികച്ചു നില്‍ക്കുന്നു. തുടര്‍ന്നു നമ്മുടെ മാതാ -പിതാക്കള്‍ . അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടം നമുക്ക് വേണ്ടി ഉരുകിത്തീരുകയായിരുന്നുവെന്ന് ഓര്‍ക്കേണ്ടതുണ്ട്. അവരുടെ ആശയും പ്രതീക്ഷയും അധ്വാനവും പരിചരണവുമാണ് നാം ഈ നിലയിലെത്തുന്നതില്‍ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചത്. അവരോടുള്ള ധിക്കാരവും നന്ദികേടും ഈ ലോകത്ത് തന്നെ ശിക്ഷ ലഭിക്കുന്ന വലിയ പാതകമായി മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ അംശവും സത്തയും കൈമോശം വന്നിട്ടില്ലാത്ത ഏവരും അംഗീകരിക്കുന്നു. എനിക്കാരോടും കടപ്പാടില്ലെന്ന് വലിയ വായില്‍ വിളിച്ചു കൂവുന്നവര്‍ പ്രകൃതിപരമായ ഈ അനിവാര്യ പ്രക്രിയയെ പറ്റി അവബോധമില്ലാത്തവരും അല്‍പ്പന്‍മാരുമാണ്.

ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധത്തെ
ഏറ്റവും പവിത്രവും അമൂല്യവുമായി കാണുന്ന രീതിയാണ് പ്രാചീന കാലം മുതലേ സമൂഹം സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്. മഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണാചാര്യരും ഏകലവ്യനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അതിന് ഉദാഹരണമാണ്. തന്റെ ശിഷ്യത്വം ആഗ്രഹിച്ചു സമീപിച്ച ഏകലവ്യനെ ആദ്യം ദ്രോണര്‍ സ്വീകരിച്ചില്ല. പക്ഷെ, അദ്ദേഹം കാട്ടില്‍ ചെന്നു അതേ ഗുരുവിനെ മനസില്‍ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു വന്ദിക്കുകയും തന്റെ അഭ്യാസം തുടരുകയും ചെയ്തു. അതിലൂടെ വലിയ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ശേഷം നേരില്‍ ചെന്നു ഗുരുത്വത്തിനായി യാചിച്ചപ്പോള്‍ ദ്രോണാചാര്യര്‍ അതിന് ആദ്യം ഗുരുദക്ഷിണ നല്‍കാനാവശ്യപ്പെട്ടു. ശിഷ്യന്‍ തന്റെ വലത് കയ്യിലെ തള്ളവിരല്‍ മുറിച്ച് ഗുരുദക്ഷിണയായി സമര്‍പ്പിക്കാനായിയിരു ന്നു നിര്‍ദ്ദേശിച്ചത്. ഏകലവ്യന്‍ മടിയേതും കൂടാതെ വിരല്‍ മുറിച്ചു നല്‍കിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

പ്രവാചക പ്രമുഖനായ മൂസാ(അ) കേവലം ആദ്യാത്മികജ്ഞാനി മാത്രമായ 'ഖദി റി'ന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ച കഥ ഖുര്‍ആന്‍ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. 'അങ്ങയ്ക്ക് ലഭിച്ച സാന്‍ മാര്‍ഗിക ജ്ഞാനത്തില്‍ നിന്നല്‍പ്പം ആര്‍ജിക്കാനായി ഞാന്‍ അങ്ങയെ പിന്തുടന്നു കൊള്ളട്ടെയോ ' എന്ന എളിമയും ഭവ്യതയും നിറഞ്ഞ അര്‍ത്ഥനയിലൂടെയാണ് പ്രവാചകന്‍ ജ്ഞാനിയെ സമീപിക്കുന്നത്.

' ഹേ, താങ്കള്‍ക്ക് എന്റെ കൂടെ ക്ഷമിച്ചിരിക്കാനാവില്ല. താങ്കള്‍ക്ക് ഒരു പൊരുളും തിരിയാത്ത നിഗൂഢ പ്രവൃത്തികള്‍ എന്നില്‍ നിന്നുണ്ടാകുമ്പോള്‍ എങ്ങനെ ക്ഷമിക്കാന്‍ കഴിയും?' പ്രതിബന്ധങ്ങള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അദ്ദേഹത്തെ ആ ഉദ്യമത്തില്‍ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കാനായിരുന്നു, ഖദിറിന്റെ ശ്രമം.

മൂസ നബി നിരാശനായില്ല. എന്നെ ക്ഷമാശീലനായി അങ്ങ് കണ്ടെത്തുമെന്നും ഒരു കാര്യത്തിലും ഞാന്‍ അങ്ങയോട് അനുസരണക്കേട് കാണിക്കില്ലെന്നും വാക്ക് കൊടുത്ത ശേഷമാണ് ശിഷ്യനായി പിന്തുടരാന്‍ ആ പ്രവാചകന് അനുമതി ലഭിക്കുന്നത്.

ഈ പ്രയാണം പക്ഷെ, അധികം നീണ്ട നിന്നില്ല. പ്രഥമ പരീക്ഷണത്തില്‍ തന്നെ മൂസാ നബി പൊരുളിയാന്‍ അക്ഷമനാകുന്നു. 'ഞാനാദ്യമേ പറഞ്ഞില്ല, എന്റെ കൂടെ ക്ഷമിക്കാനാവില്ലെന്ന്?' ഗുരു ശകാരിക്കുന്നു. ശിഷ്യന്‍ പതറുന്നു. പറ്റിപ്പോയി. മറന്നു പോയതാണ്. മറവിയുടെ പേരില്‍ ശിക്ഷിക്കരുതേ!'

ഗുരു മാപ്പു കൊടുത്തു. രണ്ടാമതും പുതിയ വിഷയം വന്നപ്പോള്‍ അവിടെയും മൂസാ നബി നിയന്ത്രണം വിട്ടു. 'അയ്യോ, അങ്ങ് ചെയ്തത് വലിയ പാതകമായിപ്പോയില്ലേ? '

'ഇനിയും ഇടപെട്ടാല്‍ ഒരു ക്ഷമാപണവും സ്വീകരിക്കില്ലെന്നും ഒരു ദയയും കാണിക്കാതെ പിരിച്ചുവിടു'മെന്നായി ഗുരു.

പക്ഷെ, പിന്നേയും മൂസാ നബിയില്‍ നിന്ന് ഇടപെടലുണ്ടായി. 'ഇനി നമുക്ക് പിരിയാം' എന്ന് പറഞ്ഞു ശിഷ്യനെ പറഞ്ഞയച്ചു.ഒപ്പം ചെയ്ത മൂന്ന് നിഗൂഢ വൃത്തികളുടേയും പൊരുള്‍ പറഞ്ഞു കൊടുക്കാന്‍ അദ്ദേഹം മറന്നില്ല.

മറ്റു പല ഗുണപാഠങ്ങള്‍ക്ക് പുറമെ ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധത്തില്‍ ദീക്ഷിക്കേണ്ട പ്രധാന മൂല്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചു കൂടി ആഴത്തില്‍ അറിവ് നല്‍കുന്നുണ്ട് അല്‍ കഹ്ഫ് അധ്യായത്തിലെ ഈ വിവരണം. വിനയം, ക്ഷമ, ആത്മനിയന്ത്രണം, അനുസരണം, വലുപ്പ - ചെറുപ്പം പരിഗണിക്കാതിരിക്കുക, ഉള്‍ക്കൊള്ളാനാവാത്തതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ കാതലായ വശങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ട് വെളിച്ചം വീശുക കൂടി ഇത് ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

മാതാ - പിതാക്കളും മക്കളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തേക്കാള്‍ ഉദാത്തവും മൂല്യവത്തുമാണ് ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധമെന്ന് പല മഹാന്‍മാരും ഉണര്‍ത്തുന്നു. കാരണം. മാതാ - പിതാക്കള്‍ മക്കളുടെ ഭൗതിക നിലനില്‍പ്പിന് ഹേതുവാകുന്നുവെങ്കില്‍ ഗുരുവര്യര്‍ അവന്റെ പര ലോക മോക്ഷത്തിനും അന്തിമ വിജയത്തിനും വഴിയൊരുക്കുന്നു. ഈ ലോകജീവിതം താല്‍ക്കാലികവും പരലോകജീവിതം ശാശ്വതവുമാണല്ലോ.

'ഗുരുവിനെ കണ്ടാല്‍ ആദരപൂര്‍വം എണീറ്റ് നില്‍ക്കുകയും അയാളെ ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യണം. അധ്യാപകന്‍ പ്രവാചകനാകാന്‍ അടുത്തിരിക്കുന്നുവെന്ന അറേബ്യന്‍ കവി സാമ്രാട്ട് അഹ്മദ് ശൗഖിയുടെ വാക്കുകളും ഇവിടെ സ്മരണീയമാണ്. അധ്യാപകന്റെ റോള്‍ പ്രവാചകന്റേതിന് സമാനമെന്നാണിത് അര്‍ത്ഥമാക്കുന്നത്. ധര്‍മത്തിന്റേയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും സംസ്ഥാപനമാണല്ലോ രണ്ട് കൂട്ടരിലൂടെയും നിര്‍വഹിക്കപ്പെടുന്നത്.

മനുഷ്യന്‍ വിദ്യയിലൂടെ എത്ര വലിയ ബിരുദങ്ങള്‍ സമ്പാദിച്ചാലും സാമൂഹിക പദവികള്‍ നേടിയെടുത്താലും സ്വന്തം മാതാവിന്റെ മുന്നില്‍ അവന്‍ കേവലം ഒരു ശിശു മാത്രമാണെന്ന് ദാര്‍ശനിക കവിയായ അല്ലാമാ ഇഖ്ബാല്‍ തന്റെ ഉമ്മയുടെ വിലാപകാവ്യത്തില്‍ ഓര്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അത് തന്നെയാണ് ഗുരു സവിധത്തിലെ ശിഷ്യന്റ ഭാവവും. അവന്‍ അറിവിന്റെ ചക്രവാളങ്ങള്‍ എത്ര കീഴടക്കിയാലും കൊച്ചുന്നാളില്‍ ആദ്യമായി അവന് ആദ്യാക്ഷരം ചൊല്ലിക്കൊടുത്ത ഗുരുവിന് മുന്നില്‍ അവന്റെ പരിവേഷങ്ങളും പളപളപ്പും ഇറക്കി വച്ചു ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയാവാതെ തരമില്ല. ആ ഗുരു നല്‍കിയ താക്കോല്‍ ഉപയോഗിച്ചാണല്ലാ അവന്‍ അറിവിന്റെ അക്ഷയ ഖനികള്‍ സ്വായത്തമാക്കിയത് 

Hadith

ചേർത്ത് വെക്കുന്ന കുടുംബ ബന്ധങ്ങൾ നിങ്ങൾക് ദീർഘായുസ്സ്‌ നെടിത്തരുന്നതാണ്

പരിശുദ്ധ ഇസ്ലാം ഏറെ പ്രാധാന്യം നൽകിയ സ്ഥാപനമാണ് കുടുംബം. സാമൂഹ്യ ജീവിയായ മനുഷ്യന് സന്തോഷദായകമായ ജീവിതം നയിക്കണമെങ്കിൽ കുടുംബം അനിവാര്യമാണ്. 

കൂടുമ്പോൾ ഇമ്പമുണ്ടാവുക  എന്ന കാര്യം അന്വർഥമാക്കി കുടുംബ ബന്ധങ്ങൾ ഊഷ്മളമാക്കാൻ ഇസ്ലാം പഠിപ്പിക്കുന്നു. 

നബി സ പറയുന്നു, "തന്റെ ഭക്ഷണത്തിലും ആയുസ്സിലും  ആരെങ്കിലും വർദ്ധനവ് ആഗ്രഹിച്ചാൽ അയാള് കുടുംബ ബന്ധം ചേർത്തികൊള്ളട്ടെ".

ആർക്കും താല്പര്യമുണ്ടാക്കുന്ന  കാര്യമാണ് തൻറെ ജീവിതോപാധിയിൽ വർദ്ധനവ് ലഭിക്കുക എന്നത്. മനുഷ്യന്റെ സകല നെട്ടോ ട്ടങ്ങളും  കൂടുതൽ സമ്പാദ്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ്. ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കുക എന്നത് മനുഷ്യന്റെ വലിയ ആഗ്രഹവുമാണ്. കാരണം മരണത്തേക്കാൾ   മനുഷ്യനെ പേടിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊന്നുമില്ല. ഇൗ രണ്ട്  കാര്യങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്താൻ റസൂൽ സ്വ പറയുന്നത്  അത് ചെയ്യാൻ മനുഷ്യന് ഏറെ പ്രേരണ നൽകുന്നതാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്തു ന്നതിന് ദീർഘായുസ്സ്, ഉയർന്ന ജീവിത മാർഗം എന്നിവയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ല. ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കൽ പോലും കളവ് പറയാത്ത നബി തങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കൊണ്ട് തന്നെ അത് സത്യമാണെന്നതിൽ സംശയമേതുമില്ല.   ഇതിൽ നിന്നും വ്യക്തമാകുന്നത് കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്തുക വഴി ആയുസ്സിലും ജീവിത മാർഗത്തിലും വിശാലത ലഭിക്കുന്നത് നേരിട്ടല്ലെന്ന് വ്യക്തം.  

മറ്റൊരു ഹദീസിൽ ഇങ്ങനെ കാണാം  

കുടുംബ ബന്ധം അല്ലാഹുവിന്റെ അർശുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ കിടക്കുന്നതാണ്, അതിങ്ങനെ വിളിച്ചു പറയും ആരെങ്കിലും എന്നെ ചേർത്താൽ അല്ലാഹു അവനെ ചേർത്ത് നിർത്തട്ടെ ആരെങ്കിലും എന്നെ മുറിച്ച് കളഞ്ഞാൽ അല്ലാഹുവും അവനെ മുറിച്ച് കളയട്ടെ, 

അർശുമായി  ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുക എന്ന പ്രയോഗം അതിന്റെ അനന്യമായ പ്രാധാന്യത്തെ യും അല്ലാഹുവിങ്കൽ അതിനുള്ള അനൽപമായ സ്ഥാനത്തെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 

ഒരിക്കൽ ഒരാൾ നബിയുടെ അടുക്കൽ വന്ന് ചോദിച്ചു. നബിയെ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശനം സാധ്യമാക്കുന്ന ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു തരൂ". നബി സ പറഞ്ഞു, "അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കുക, അവനിൽ പങ്ക്‌ ചേർക്കാതിരിക്കുക, നിസ്കാരം നിർവഹിക്കുക, കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്തുക. 

അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കുക എന്ന മനുഷ്യന്റെ ജന്മ ദൗത്യത്തോടൊ പ്പമാണ് കുടുംബ ബന്ധത്തെ അല്ലാഹു ചേർത്ത് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. 

മറ്റൊരു ഹദീസിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് സ്വർഗവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ്. നബി തങ്ങൾ മദീനയിലേക്ക്‌ ആദ്യമായി കടന്നു വന്നപ്പോൾ ക്ഷമയോടെ കാത്തിരുന്ന ആബാല വൃദ്ധം ജനങ്ങൾ ത്വലഅൽ  ബദ്റ്‌ ചൊല്ലി സ്വീകരിച്ചു. നബി തിരുമേനി ആദ്യമായി അവരോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെയായിരുന്നു, "ഭക്ഷണം നൽകുക, സലാം വ്യാപിപ്പിക്കുക, കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്തുക, ആളുകൾ ഉറങ്ങി ക്കിടക്കുമ്പോൾ നമസ്കാരം നിർവഹിക്കുക, എങ്കിൽ പ്രവേശിക്കാം സ്വർഗത്തിലേക്ക്, പൂർണ രക്ഷയോടെ. 

മദീനയിലെത്തി ആദ്യമായി  നൽകിയ ഈ സന്ദേശത്തിൽ തൌഹീദ്, ശിർക്, ഫർദ് നമസ്കാരം, എന്നതിനെക്കുറിച്ച് യാതൊരു പരാമർശവും ഇല്ല. എന്നാൽ സലാം, ഭക്ഷണ ദാനം, കുടുംബ ബന്ധം പുലർത്തൽ എന്നിവ സ്വർഗ്ഗ പ്രവേശനത്തിന്റെ കാരണമായി പറയപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. 

നമ്മുടെ നാടുകളിൽ ചെറിയ വിഷയങ്ങൾക്ക് പോലും ദീർഘകാലം പിണങ്ങി നിന്നും കുടുംബ ബന്ധം വെട്ടി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നത് ജ്യേഷ്ഠ അനുജന്മാർക്കിടയിൽ തന്നെ വ്യാപകമാണ്. രണ്ട് മുസ്‌ലിംകൾ തമ്മിൽ മൂന്ന് ദിവസത്തി ലധികം മിണ്ടാതിരിക്കുന്നത്‌ അനുവദനീയമല്ലെന്നും അവരിൽ ഏറ്റവും നല്ലവൻ സലാം കൊണ്ട് തുടങ്ങുന്നവനാണെന്നും  മറ്റൊരു ഹദീഥ് പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. 

തന്നോട് പിണങ്ങി നിൽക്കുന്നവരോട് അങ്ങോട്ട് പോയി നന്നാവനാണ് ഇസ്‌ലാം നിർദേശിക്കുന്നത്. 

നബി സ യുടെ അരികിൽ    ഒരു സ്വഹാബി കടന്നു വന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, "പ്രവാചകരേ, എനിക്ക് ഒരു കുടുംബമുണ്ട് ഞാനവരോട് ബന്ധം പുലർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവരെന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിയാനാണ്‌ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്‌". നബി തങ്ങൾ പറഞ്ഞു, "നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണെങ്കിൽ ഇതേ നിലപാട് നീ നിലനിർത്തുന്ന കാലത്തോളം അല്ലാഹുവിങ്കൽ നിന്നുള്ള സഹായം നിന്നിലേക്ക് വർഷിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും". 

കുടുംബ ബന്ധം മുറിക്കുന്നത് കാരണമായി വലിയ ഭവിഷ്യത്തുകൾ ആണ് ഉണ്ടാവുക. അതിലേറ്റവും വലിയത് സൽകർമ്മങ്ങൾ അല്ലാഹു സ്വീകരിക്കുകയില്ല എന്നതാണ്. നബി തങ്ങൾ പറഞ്ഞു, "എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ച രാവുക ളിലും ആദം സന്തതികളുടെ സൽകർമ്മങ്ങൾ വെളിവാക്കപ്പെടും, എന്നാൽ കുടുംബ ബന്ധം മുറിച്ച് കളഞ്ഞവന്റെ സൽകർമ്മങ്ങൾ സ്വീകരി ക്കപ്പെടുകയില്ല". മറ്റൊരു ഹദീസിൽ നബി തങ്ങൾ പറ യുന്നു, "ബന്ധം മുറിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല". ലൈലത്തുൽ ഖദ്റെന്ന ആയിരം മാസങ്ങളേക്കാൾ പവിത്രമായ രാത്രിയിൽ പോലും അല്ലാഹു കുടുംബം ബന്ധം മുറിച്ച് കളയുന്നവന് പൊറുത്തു കൊടുക്കുകയില്ല എന്നാണ് നബി സ തങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. 

ചുരുക്കത്തിൽ, ഇസ്ലാമിക പ്രമാണങ്ങൾ വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ വലിയ കാര്യമാണ് കുടുംബ ബന്ധം ചേർക്കുക എന്നത്. അവ വിളക്കിച്ചേർക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ മുസ്ലിം നിരന്തരമായി ചെയ്തേ തീരൂ. അതിന് വിഘാതമായി നിൽക്കുന്ന സർവ്വ സാഹചര്യങ്ങളെയും വകഞ്ഞ് മാറ്റി മുന്നോട്ട് നീങ്ങുക തന്നെ വേണം.

കാലില്‍ തറക്കുന്ന മുള്ളുകള്‍ പോലും മഗ്ഫിറത്തിന് കാരണമാണ്

ആശിശ (റ) റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു, നബി (സ) പറഞ്ഞു, ഒരു മുസ്ലിം അനുഭവിക്കുന്ന എന്ത് തരം പ്രയാസമാണെങ്കിലും അതിന് പകരം അല്ലാഹു അവന്‍റെ തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് നല്‍കുന്നതാണ്. (ബുഖാരി)

അബൂഹുറൈറ (റ) റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ഹദീസില്‍ നബി (സ) പറയുന്നു, "ഒരു മുസ്ലിം അനുഭവിക്കുന്ന ക്ഷീണം, രോഗം, പ്രയാസം മുതല്‍ ഒരു ദു:ഖം കാരണമായി പോലും അല്ലാഹു തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് കൊടുക്കും". മരങ്ങളില്‍ നിന്നും ഇലകള്‍ കൊഴിഞ്ഞ് വീഴുന്നത് പോലെ തെറ്റുകള്‍ പൊറുക്കുമെന്നാണ് മറ്റൊരു ഹദീസിലുള്ളത്. ആഇശ (റ) റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ഹദീസില്‍ തെറ്റുകള്‍ പൊറുക്കപ്പെടുമെന്നും നന്മകള്‍ എഴുതപ്പെടുമെന്നും പറയുന്നുണ്ട്. 

സത്യവിശ്വാസികള്‍ക്ക് ഏറെ സന്തോഷദായകമായ വിവരണമാണ് ഈ ഹദീസുകള്‍ നല്‍കുന്നത്. പ്രയാസങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്‍റെ കൂടപ്പിറപ്പാണ്. രോഗങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളും ഏത് വ്യക്തിയും ജീവിതത്തില്‍ അനുഭവക്കേണ്ടി വരും. എത്ര സ്വത്തുണ്ടായാലും ജീവിതത്തില്‍ വിഷമകരമായ സ്ഥിതിവിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. മനസ്സമാധാനമില്ലാതെ ഉറങ്ങാന്‍ കഴിയാത്ത നിരവധി രാത്രികളുണ്ടാവും. ദുരിതങ്ങളിലും രോഗങ്ങളിലും മനുഷ്യര്‍ മാനസികമായി എളുപ്പം തകര്‍ന്ന് പോവുകയാണ് ചെയ്യുക. അതോടെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ ദുരിതപൂര്‍ണ്ണമാവും. ചെറിയ പ്രയാസങ്ങള്‍ നേരിടുമ്പോഴേക്കും മനസ്സ് തകരുന്നവര്‍ നിരവധിയാണ്. അത് വഴി ആ പ്രയാസങ്ങള്‍ ശതഗുണീഭവിക്കുകയും പരിഹാരം ഏറെ ദുശ്കരമാവുകയും ചെയ്യും. ചുരുക്കത്തില്‍ രോഗങ്ങളോടും ബുദ്ധിമുട്ടുകളോടുമുള്ള മാനസികമായ സമീപനമാണ് അവയെ വീണ്ടും കൂടുതല്‍ പ്രയാസകരമാക്കിത്തീര്‍ക്കുന്നത്. 

എന്നാല്‍ പ്രയാസങ്ങളും രോഗങ്ങളും ജീവിതത്തിന്‍റെ ഭാഗമാണെന്നും അത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ പരീക്ഷണമാണെന്നും അത് വഴി അല്ലാഹു മുന്‍ കഴിഞ്ഞ തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് നല്‍കുമെന്നും ഒരു സത്യവിശ്വാസി മനസ്സിലാക്കിയാല്‍ അത് അയാളെ മാനസികമായി കരുത്തുറ്റവനാക്കുകയും രോഗം എളുപ്പം മാറുകയും ചെയ്യും. സത്യവിശ്വാസിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ സമീപനം വഴി രണ്ട് ഗുണങ്ങളാണ് ലഭിക്കുന്നത്. തെറ്റുകള്‍ പൊറുക്കപ്പെടുകയും നന്മകള്‍ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയുമാണ് ആദ്യ ഗുണമെങ്കില്‍ മാനസികമായ കരുത്ത് ലഭിക്കലും അത് വഴി രോഗവും പ്രയാസവും ലഘൂകരിക്കപ്പെടലുമാണ് രണ്ടാമത്തെ ഗുണം. ഉമ്മു സാഇബ് എന്ന സ്വഹാബി വനിതയെ നബി (സ) കണ്ട് മുട്ടി. കിടുകിടാ വിറക്കുകയായിരുന്ന അവരോട് നബി (സ) കാരണമന്വേഷിച്ചു. "പനിയാണ്, അല്ലാഹു അതില്‍ ബറകത് ചെയ്തിട്ടില്ല" എന്ന് പനിയെ ആക്ഷേപിച്ച് കൊണ്ട് അവര്‍ മറുപടി പറഞ്ഞപ്പോള്‍ നബി (സ) പറഞ്ഞ, "അങ്ങനെ പറയരുത്, കാരണം ഉല ഇരുമ്പിന്‍റെ തുരുമ്പിനെ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് പോലെ പനി മനുഷ്യരുടെ തെറ്റുകള്‍ നീക്കിക്കളയും". (ബുഖാരി)

തന്‍റെ അടിമകളുടെ തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് കൊടുക്കാന്‍ അല്ലാഹു ദുരിതങ്ങളെ കാരണമാക്കി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അത് കൊണ്ടാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രയാസങ്ങള്‍ നബി (സ) യുടെ ജീവിതത്തില്‍ സംഭവിച്ചത്. രണ്ട് പേര്‍ക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന വേദനയാണ് നബി (സ) അനുഭവിച്ചിരുന്നത്. രണ്ട് പേരുടെ പ്രതിഫലം അത് വഴി ലഭിക്കാനാണതെന്ന് മാത്രം. 

തെറ്റുകള്‍ പൊറുത്ത് നല്‍കപ്പെടുന്ന പരിശുദ്ധ റമദാനിലെ രണ്ടാമത്തെ പത്ത് ദിനങ്ങളില്‍ രോഗവും കഷ്ടതയും അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി സത്യവിശ്വാസികള്‍ക്ക് ഈ ഗുണം ലഭ്യമാവും. എന്നാല്‍ അവ അല്ലാഹുവിന്‍റെ പരീക്ഷണങ്ങളാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി പൂര്‍ണ്ണമായ ക്ഷമ അവലംബിക്കുകയാണ് സത്യവിശ്വാസികള്‍ ചെയ്യേണ്ടത്.

പ്രവാചകന്‍റെ ഫലപ്രദ ആശയ സംവേദന രീതി: ഭാഗം03, സമാന ചോദ്യങ്ങളും വ്യത്യസ്ത ഉത്തരങ്ങളും

അന്ത്യപ്രവാചകന്‍ മുഹമ്മദ് മുസ്ഥഫ (സ) ക്ക് 23 വര്‍ഷം കൊണ്ട് അവതീര്‍ണ്ണമായ പരുശുദ്ധ ഖുര്‍ആനും ഇതേ കാലയളവില്‍ അല്ലാഹുവിന്‍റെ നിര്‍ദ്ദേശപ്രകാരം നബി സ്വഹാബികള്‍ക്ക് പകര്‍ന്ന് നല്‍കിയ തിരുസുന്നത്തുകളുമാണ്

ഇശ്ഖ്: റൂമി തുറന്ന കിളിവാതിലുകള്‍

ഹിജ്‌റ 604 റബീഉല്‍ അവ്വല്‍ മാസത്തില്‍ ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാനിസ്താനില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'ഖല്‍ബ്' എന്ന പ്രദേശത്ത് ജനിച്ച് പിതാവിന്റെ കൂടെയുള്ള നിരന്തര യാത്രകള്‍ക്കു ശേഷം തുര്‍ക്കിയിലെ 'ഖൂനിയ'യില്‍ എത്തുകയും

നീതിമാനായ പ്രവാചകന്‍

ചരിത്രകാരനായ തോമസ് കാർലൈൽ തന്റ്റെ 'ഓൺ ഹീറോസ്,ഹീറോ-വർഷിപ് ആൻഡ് ദി ഹെറോയിക് ഇൻ ഹിസ്റ്ററി’ എന്ന കൃതിയിൽ മുഹമ്മദ് നബി (സ) പറ്റി ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്: '' ആരാലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ കിടന്ന കറുത്ത മണൽ

നബിയെ കണ്ടെത്തിയ മനുഷ്യരും മനുഷ്യരെ കണ്ടെത്തിയ നബിയും

ഹിജ്‌റ 604 റബീഉല്‍ അവ്വല്‍ മാസത്തില്‍ ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാനിസ്താനില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'ഖല്‍ബ്' എന്ന പ്രദേശത്ത് ജനിച്ച് പിതാവിന്റെ കൂടെയുള്ള നിരന്തര യാത്രകള്‍ക്കു ശേഷം തുര്‍ക്കിയിലെ 'ഖൂനിയ'യില്‍ എത്തുകയും

സൈനബ് കൊബാള്‍ഡ്: ഇസ്ലാമാശ്ലേഷിച്ച ആദ്യ സ്കോട്ടിഷ് വനിത

2011 ലെ സെന്‍സസ് പ്രകാരം യു.കെയില്‍ 30 ലക്ഷം മുസ്ലിംകളുണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതില്‍ ബഹുഭൂരിപക്ഷവും ഇംഗ്ലണ്ടിലാണ് അധിവസിക്കുന്നത്. ഇവരിലധിക പേരും അഭയം തേടിയും തൊഴിലന്വേഷിച്ചും ഇവിടെയെത്തി

തഹ്‌രീളു അഹ് ലിൽ ഈമാനും തുഹ്ഫതുൽ മുജാഹിദീനും: അധിനിവേശ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിലെ ധീര കൃതികൾ.

ഇന്ത്യയുടെ മണ്ണിൽ സാമ്രാജ്യത്വ സ്വപനവുമായി ആദ്യമായി കടന്ന് വന്നവരാണ് പറങ്കികൾ. അവർക്കെതിരെ മലബാർ ശക്ത മായ മുന്നേറ്റം കാഴ്ച്ച വെച്ചു. രണഭൂമിയിലെ പോരാട്ടത്തിന് പുറമെ ഗ്രന്ഥ രചനകൾ വഴി മഹാ പണ്ഡിതരും വലിയ

ശൈഖുന എം.എം ഖാസിം മുസ്ലിയാര്‍; ഉത്തര മലബാറിന് വെളിച്ചം പകര്‍ന്ന മഹാമനീഷി

അവസാന ദിനത്തിലും കര്‍മ്മനിരതനായി അറഫ ദിനം നോമ്പെടുത്ത് പ്രളയബാധിത പ്രദേശങ്ങളില്‍ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവര്‍ക്ക് വേണ്ടി പ്രാര്‍ത്ഥിച്ച് അദീഖ കടപ്പുറത്തെ ബാവ ഫഖ്‌റുദ്ധീന്‍ മഖാമില്‍ മഖ്ബറ സന്ദര്‍ശിച്ച ശേഷം ന

ഇവരാണാ മുസ്‌ലിംകള്‍; ഹോളോകാസ്റ്റ് കാലത്ത് ജൂത്മാരെ രക്ഷിച്ചവര്‍

ഫലസ്തീനികളുടെ താമസ്ഥലങ്ങളില്‍ അതിക്രമിച്ച് കയറി വീടുകള്‍ തകര്‍ക്കുന്ന ഇസ്രയേല്‍ ബുള്‍ഡോസറുകളുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ വാര്‍ത്തകളില്‍ നിരന്തരം കടന്ന് വന്ന് കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 7 പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുമ്പ് ഫലസ്തീന

റമദാന്‍ വിടപറയുമ്പോള്‍, റീത്വ ബിന്‍ത് സഅ്ദ് നമ്മെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കേണ്ടത്..

അത്കൊണ്ടു തന്നെ നമ്മുടെ മുന്‍ഗാമികള്‍ ഓരോ പ്രവര്‍ത്തനം കഴിയും തോറും അവര്‍ തങ്ങളുടെ അമലുകള്‍ സ്വീകരിക്കപെട്ടോയെന്ന കാര്യത്തില്‍ വളരെ വ്യാകുലരായിരുന്നു. ഒരോ റമദാന് ശേഷവും ആറുമാസം കഴിഞ്ഞ റമദാനിലെ അമലുകള്

റമദാന്‍ തരുന്ന പാഠങ്ങളും പെരുന്നാള്‍ തരുന്ന സന്തോഷങ്ങളും

തസ്ബീഹ് മാലകള്‍ക്കു പകരം റിമോട്ടുകളും ചരിത്രപുസ്തകങ്ങള്‍ക്ക് പകരം പൈങ്കിളി സാഹിത്യങ്ങളും ചരിത്രവീരനായകര്‍ക്കു പകരം സീരിയലുകളിലെ നടീനടന്‍മാരുമാണ് നമ്മുടെ മനസ്സുകളിലും വീടുകളിലും ഇടംപിടിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഓരോ റമദാനിലും ഞാനാ കരിദിനങ്ങളെ ഓര്‍ത്തുപോവുന്നു.. മിശ്കാല്‍ പള്ളി കഥ പറയുകയാണ്..

ഓരോ റമദാനിലും ഞാനാ കരിദിനങ്ങളെ ഓര്‍ത്തുപോവുന്നു.. മിശ്കാല്‍ പള്ളി കഥ പറയുകയാണ്.. ക്രിസ്തുവര്‍ഷം 1510, ഹിജ്റ 915...പോര്‍ച്ചുഗീസുകാരായ വിദേശികള്‍ നമ്മുടെ മണ്ണി

നോമ്പ് - സൂഫീ വായനകളിലൂടെ (ഭാഗം-09)

നോമ്പ് - സൂഫീ വായനകളിലൂടെ (ഭാഗം-09)

1948ലെ മാര്‍ട്ടിന്‍ലിംഗ്‌സിന്റെ ഹജ്ജ് യാത്ര

1948 സെപ്റ്റംബര്‍ അവസാനത്തിലാണ് ഹജ്ജിനെ അനുഭവിച്ചത,് കഅ്ബയുടെ കിസ്‌വ കണ്ടു, കൈറോ തെരുവുകളിലൂടെ ഘോഷയാത്രയിലൂടെ അത് കൈമാറിയിരുന്നു.മധ്യകാലം മുതല്‍ല്‍ക്കെ ഉയര്‍ന്ന സില്‍ക്ക് കോട്ടണ്‍ വസ്ത്രങ്ങള്‍ ഈജിപ

ഇബ്‌റാഹീം നബിയുടെ ജീവിതസന്ദേശമാണ് ബലിപെരുന്നാള്‍

ഇബ്‌റാഹീം നബി (അ)യുടെ ജീവിതസന്ദേശമാണു ബലിപെരുന്നാളും ഹജ്ജും. വിശ്വാസി ജീവിതത്തില്‍ സ്വീകരിക്കേണ്ട സര്‍വമാതൃകകളും ഇബ്‌റാഹീം നബി (അ)യുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇലാഹീ വഴികളിലേക്കു ദിവ്യബോധനങ്

ഉദ്ഹിയ്യത്ത് ; ഒരു കര്‍മ്മശാസ്ത്ര വായന

മുസ്‌ലിം ലോകം ഇന്ന് സന്തോഷത്തിലാണ്. ഒരു അതിഥിയെ സല്‍ക്കരിക്കുന്ന ഒരുക്കത്തിലുമാണ്. പരിശുദ്ധ റമളാനിന്റെ വിടപറയലിന്ന് ശേഷം ദുല്‍ഹിജ്ജയുടെ നിലാവെളിച്ചം മാനത്ത് കണ്‍കുളിര്‍ക്കെ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് വിശ

ഹജ്ജ്: കര്‍മങ്ങളുടെ അകംപൊരുള്‍ തേടുമ്പോള്‍

ആത്മാവും ഹൃദയവും ശരീരവും ഒന്നിക്കുന്ന അവാച്യമായ നിമിഷങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഹജ്ജിന് പറയാനുള്ളത്. ഓരോ മുസ്‌ലിമിന്നും നിര്‍ബന്ധ ബാധ്യതയായ കര്‍മമെന്നതിലുപരി ഒരുപാട് അര്‍ത്ഥ തലങ്ങള്‍ ഹജ്ജിനുണ്ട്. ആത്മാവിന്റെയ