New Questions

മുഹമ്മദ് നബി ജീവിക്കുന്നത് നമ്മുടെ കാലത്താണെങ്കില്‍... മലേഷ്യന്‍ ഇന്റര്‍നാഷ്‌നല്‍ ഇസ്‌ലാമിക് യൂനിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ സായാഹ്നങ്ങളിലൊന്നില്‍ ഗവേഷണവിദ്യാര്‍ഥികളായ ഞങ്ങളുടെ ചര്‍ച്ചാവിഷയമതായിരുന്നു. സംശയമെന്തിന്, ഏറ്റവും അപ്ടുഡേറ്റ് ആയ സാങ്കേതികവിദ്യകളായിരിക്കും ദഅ്‌വത്തിനായി അന്ത്യപ്രവാചകന്‍ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുക. മസ്ജിദുന്നബവിയിലെ ഖുത്വ്ബകള്‍ ഇതര ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലും തത്സമയമെത്തിക്കാന്‍ സമഗ്രമായൊരു യുട്യൂബ് ചാനല്‍, കാലിക വിഷയങ്ങളിലെ നിലപാടു വ്യക്തമാക്കാന്‍ വെരിഫൈഡ് ഫേസ്ബുക് പേജ്, വിമര്‍ശന പ്രവാഹങ്ങള്‍ക്കിടയിലും ഇസ്‌ലാമിനെ സമ്പൂര്‍ണ ജീവിതക്രമമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഓണ്‍ലൈന്‍ പോര്‍ട്ടല്‍, വിവിധ ഭാഷകളില്‍ തയ്യാറാക്കിയ ബുക്്‌ലെറ്റുകളും ഡോക്യുമെന്ററികളും, മനുഷ്യാവകാശ ധ്വംസനങ്ങള്‍ക്കും അനീതിക്കുമെതിരെ പൊതുജനാവബോധം രൂപപ്പെടുത്താന്‍ മാനവിക കൂട്ടായ്മ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ കാംപയിനുകള്‍, താഴേക്കിടയിലേക്കിറങ്ങിച്ചെന്നുള്ള ജനസമ്പര്‍ക്ക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍, ഇന്റര്‍ഫെയ്ത്ത് ഡയലോഗുകള്‍, ഇസ്‌ലാമിക മൂല്യങ്ങള്‍ ജനമനസ്സുകളിലേക്ക് പ്രസരണം നടത്തുന്ന സിനിമാ- ഡോക്യുമെന്ററികള്‍, സകാത്ത്- അനന്തരാവകാശം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള കര്‍മശാസ്ത്ര സമസ്യകള്‍ അനായാസമാക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകള്‍, വൈജ്ഞാനിക ഈടുവെപ്പുകള്‍ക്കായി സമ്പൂര്‍ണമായൊരു സര്‍വകലാശാല, സ്വഹാബി ധനാഢ്യരുടെ പിന്തുണയോടെ സമഗ്രമായൊരു ഇസ്‌ലാമിക ചാനല്‍; ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭാവനാ 'പ്രവാചക സമുദായ'ത്തിന്റെ ഏതാനും വിശേഷങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. തിരുനബിയെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെയൊക്കെപ്പറയാമോ എന്നത്ഭുതം കൂറാന്‍ വരട്ടെ;

ലക്ഷത്തി ഇരുപത്തിനാലായിരത്തിലധികം പ്രവാചക ശ്രേഷ്ഠരുടെ പ്രവിശാലവും ഗുണപാഠബഹുലവുമായ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രം ഇത്തരം ഭാവനകള്‍ക്കുമപ്പുറത്തേക്കാണ് നമ്മെ നയിക്കുക. അതതു കാലങ്ങളിലെയും ദേശങ്ങളിലെയും ഏറ്റവും പൊതുജന സ്വാധീനമുള്ള സംവിധാനങ്ങളായിരുന്നു എല്ലാ കാലത്തും ദൈവദൂതന്മാര്‍ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. സംഗീതത്തിനും ശബ്ദമാധുരിക്കും ജനം ചെവികൊടുത്തൊരു കാലത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാന്‍ പ്രത്യേക വാദ്യോപകരണവും ഈണവുമായിരുന്നു ദാവൂദ് നബിയുടെ കൈമുതല്‍. മായാജാലത്തിനു വളക്കൂറുള്ള മണ്ണില്‍ അതേ നാണയത്തില്‍ തന്നെ മൂസാ നബി ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനം നടത്തി. അത്ഭുതസിദ്ധികള്‍ക്കു അപ്രമാദിത്വം കല്‍പിച്ചിരുന്നൊരു ജനതയില്‍, മരിച്ചയാളെപ്പോലും ജീവിപ്പിച്ച് ഈസാ നബി പ്രവാചകത്വമുദ്‌ഘോഷിച്ചു. അറബ് സാഹിത്യത്തിന്റെ പരകോടി പ്രാപിച്ചിരുന്നൊരു ജനതയെ സാഹിത്യ സമ്പുഷ്ടമായ ദൈവികഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതിലായിരുന്നു മുഹമ്മദ് നബിയുടെ സര്‍ഗാത്മകത.

ആനുകാലിക പ്രമേയങ്ങളെ കാലികമായിത്തന്നെ നേരിടുന്നതിലാണ് പ്രബോധകന്റെ വിജയമെന്നതിന് ഇസ്്‌ലാമിക ചരിത്രം സാക്ഷി. കാഴ്ചയുടെ അനന്തമായ സാധ്യതകള്‍ തുറന്നിടുന്നതാണ് പുതുനൂറ്റാണ്ട്. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൊന്നിന്റെ കേവലഗുണഫലം എന്നതിനപ്പുറം സാംസ്‌കാരിക, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, മതകീയ രംഗങ്ങളിലെ വ്യത്യസ്തമായ അനേകം തലങ്ങള്‍ കൈവന്നിരിക്കുന്നു പുതിയ കാലത്തെ കാഴ്ചക്ക്. ടെലിവിഷന്‍ ചാനലുകളും ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഗതിനിര്‍ണയിക്കുന്നൊരു ലോകക്രമത്തില്‍, അവയുടെ സാധ്യതകള്‍ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ/ നിരാകരിക്കുന്നതിലൂടെ ഇസ്‌ലാമിക സമുദായത്തിന് എത്രത്തോളം മുന്നോട്ടു/ പിന്നോട്ടു പോകാനാവും എന്നൊരു വിലയിരുത്തലിന് തീര്‍ച്ചയായും പ്രസക്തിയുണ്ട്. ഇതര മതങ്ങളില്‍ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി സാര്‍വകാലികമായൊരു സമഗ്ര ജീവിതവ്യവസ്ഥയാണ് ഇസ്‌ലാം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നതെന്നതിനാല്‍ കാഴ്ചയുടെ നൂറ്റാണ്ടിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാന്‍ എല്ലാ അര്‍ത്ഥത്തിലും സത്യമതം പ്രാപ്തമാണെന്ന അടിസ്ഥാന ധാരണയില്‍ നിന്നാണ് ഈ കുറിപ്പ്.

ചാനലുകളിലെ ഇസ്‌ലാമിക ലോകം

ചര്‍ച്ചയോ വിശകലനമോ ആവശ്യമില്ലാത്തവിധം പ്രകടമാണിന്ന് ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളുടെ പ്രസക്തിയും സ്വാധീനവും. വിവിധ വിഷയങ്ങളിലെ ആഗോള പൊതുജനാഭിപ്രായം (Global Public Opinion) രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്നതില്‍ ടെലിവിഷന്‍ ചാനലുകളോളം പങ്കുവഹിക്കുന്ന മറ്റു മാധ്യമങ്ങള്‍ വിരളമാണെന്നുതന്നെ പറയാം. പ്രക്ഷേപണത്തിന് ടെലിവിഷന്‍ സംവിധാനം മാത്രം അവലംബിക്കുന്നതിനു പകരം ഇന്റര്‍നെറ്റ് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള നവീന സാങ്കേതികവിദ്യകള്‍ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയാണ് നിലവിലെ ഒട്ടുമിക്ക ടി.വി ചാനലുകളും പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍, ഇതര ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളിലെന്ന പോലെ ദൃശ്യമാധ്യമ രംഗത്തും കാതങ്ങള്‍ പിറകിലോടുകയാണ് നമ്മുടെ കാലത്തെ മുസ്‌ലിം സമുദായം. ഒരു കാലത്ത് ലോകതലത്തില്‍ തന്നെ മികച്ചുനിന്നൊരു നാഗരികതയുടെ വക്താക്കള്‍ സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, സാംസ്‌കാരിക, സാമ്പത്തിക മേഖലകളിലെല്ലാം ഇപ്പോള്‍ പകച്ചുനില്‍ക്കുന്നതിനു പിന്നില്‍ ദൃശ്യമാധ്യമരംഗത്തെ ഈ സാക്ഷരതയില്ലായ്മയും നിര്‍ണായക ഘടകമാണ്. ഏറെ വൈകിയാണെങ്കിലും ഈ വഴിക്കുള്ള ആസൂത്രിത നീക്കങ്ങള്‍ ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തുടനീളം പ്രകടമാണെന്നത് ശുഭോദര്‍ക്കമാണ്.

പാശ്ചാത്യ മേധാവിത്വം അരങ്ങുതകര്‍ത്ത ദൃശ്യമാധ്യമ രംഗത്തേക്ക് ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തുനിന്നുള്ള അതിപ്രധാന ഇടപെടലായിരുന്നു അല്‍ജസീറയുടേത്. 1996-ല്‍ ഖത്തറില്‍ നിന്ന് പ്രക്ഷേപണമാരംഭിച്ച വാര്‍ത്താചാനല്‍ അമേരിക്കയുടെ അഫ്ഗാന്‍ (2001), ഇറാഖ് (2003) അധിനിവേശങ്ങളോടെയാണ് ലോകശ്രദ്ധയാകര്‍ഷിക്കുന്നത്. മുന്‍നിര ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളെല്ലാം പാശ്ചാത്യാനുകൂല വാര്‍ത്തകള്‍ക്കു മാത്രം ഇടം നല്‍കിയപ്പോള്‍, സംഘര്‍ഷപ്രദേശങ്ങളിലെ വസ്തുനിഷ്ഠമായ വാര്‍ത്തകള്‍ക്ക് ലോകമൊന്നടങ്കം അല്‍ജസീറയെ ആശ്രയിച്ചുതുടങ്ങി. തീവ്രവാദ ഫണ്ടിംഗ് ഉള്‍പ്പെടെ ഒട്ടേറെ ആരോപണങ്ങള്‍ എതിരാളികള്‍ ഉയര്‍ത്തിവിട്ടപ്പോഴും അവയെല്ലാം അതിജീവിക്കാന്‍ ചാനലിനു കഴിഞ്ഞു. ഇംഗ്ലീഷ്, മുബാശിര്‍, തുര്‍ക്ക്, ബാള്‍ക്കന്‍സ്, അമേരിക്ക, ഡോക്യുമെന്ററി ചാനല്‍ അടക്കം ഒട്ടേറെ ഉപചാനലുകളുമായി ദൃശ്യമാധ്യമ ലോകത്തെ സുപ്രധാന സാന്നിധ്യങ്ങളിലൊന്നായി അല്‍ജസീറ ഇതിനകം മാറിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പശ്ചിമേഷ്യന്‍ പ്രശ്‌നത്തിലുള്‍പ്പെടെ വിവാദ വിഷയങ്ങളിലെല്ലാം താരതമ്യേന ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്ന ചാനല്‍ പാശ്ചാത്യ കുതന്ത്രങ്ങളെ നേരിടുന്നതില്‍ ഒരുപരിധിവരെ വിജയമാണ്. അല്‍ജസീറയുടേതിനു സമാനമായ വിപുലമായ ചാനല്‍ സംരംഭങ്ങള്‍ ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തു മറ്റെങ്ങും ദൃശ്യമല്ല. ദുബായ് ആസ്ഥാനമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന എം.ബി.സി (Middle East Broadcasting Centre) അറബ് ദൃശ്യമാധ്യമരംഗത്തെ സുപ്രധാന സാന്നിധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഫാമിലി എന്റര്‍ടൈന്‍മെന്റ്, ചില്‍ഡ്രന്‍സ് എന്റര്‍ടൈന്‍മെന്റ്, മൂവീസ്, വിമിന്‍ എന്നിവയുള്‍പ്പെടെ പത്തു ടെലിവിഷന്‍ ചാനലുകള്‍ എം.ബി.സിക്കു കീഴില്‍ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇവയില്‍ വാര്‍ത്താചാനലായ അല്‍അറബിയ്യ ടി.വി അറബ് രാജ്യങ്ങളിലുടനീളം സ്വാധീനമുള്ളതാണ്. രണ്ടാം ഖലീഫ ഉമര്‍ ബിന്‍ ഖത്ത്വാബിന്റെ ജീവചരിത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി എം.ബി.സി പുറത്തിറക്കിയ സീരിയല്‍ (Omar Series, 2012) ഇസ്്‌ലാമിക ചരിത്രാവതരണ രംഗത്തെ ധീരമായ കാല്‍വെപ്പുകളിലൊന്നായിരുന്നു. അറബ് ലോകത്തു മാത്രം നൂറുകണക്കിന് ചാനലുകളുണ്ടെങ്കിലും പൂര്‍ണമായും ഇസ്‌ലാമികമെന്നു പറയാവുന്ന സംരംഭങ്ങള്‍ നന്നേ വിരളമാണ്. മുഴുസമയവും മതപരമായ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നതിനു പകരം, ഇസ്്‌ലാമിക മൂല്യത്തിലൂന്നിയുള്ള പ്രോഗ്രാമുകള്‍ക്കാണ് ഇവയില്‍ മിക്കതും ഊന്നല്‍ നല്‍കുന്നത്.

അതേ സമയം, എല്ലാ അര്‍ത്ഥത്തിലും മതേതരവും പൂര്‍ണമായും ഇസ്്‌ലാമിക വിരുദ്ധവുമായ ചാനല്‍ ഹൗസുകള്‍ അറബ്- മുസ്്‌ലിം നാടുകളില്‍ എമ്പാടുമുണ്ടെന്നതും കാണാതിരുന്നുകൂടാ. യു.കെയിലെ ഇസ്‌ലാം ചാനല്‍, നൂര്‍ ടി.വി, തക്ബീര്‍ ടി.വി, മാരിയ ടി.വി എന്നിവയെല്ലാം സുന്നി ഇസ്്‌ലാമിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നവയാണ്. ഹിദായത്ത് ടി.വി, അഹ്്‌ലുബൈത്ത് ടി.വി എന്നിവ ശീഈ ആശയങ്ങള്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. ഖുര്‍ആനിലും സുന്നത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നതാണ് പാകിസ്ഥാനിലെ പൈഗാം ടി.വി. ഇന്ത്യന്‍ പ്രബോധകനായ ഡോ. സാകിര്‍ നായിക്കിനു കീഴില്‍ ദുബൈ കേന്ദ്രമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന പീസ് ടി.വി ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനത്തിനു പ്രാമുഖ്യം നല്‍കുന്നു. യൂസുഫ് എസ്റ്റസ്, യാസിര്‍ ഖാദി, ബിലാല്‍ ഫിലിപ്‌സ്, ജമാല്‍ ബദവി, അബ്ദുര്‍റഹീം ഗ്രീന്‍, ഇസ്‌റാര്‍ അഹ്്മദ് ഉള്‍പ്പെടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധരായ ഒട്ടേറെ മുസ്്‌ലിം വ്യക്തിത്വങ്ങള്‍ പീസ് ടി.വിയിലെ നിറസാന്നിധ്യങ്ങളാണ്. പാകിസ്താനിലെ ബറേല്‍വി സുന്നി കൂട്ടായ്മയായ ദഅ്‌വത്തെ ഇസ്‌ലാമിക്കു കീഴില്‍ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്ന മദനി ചാനല്‍ ഇസ്്‌ലാമിക ചിട്ടകളോടെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതാണെന്നു പറയാം. പക്ഷേ, സംഘടനയുടെ അംഗങ്ങള്‍ക്കും അനുഭാവികള്‍ക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് പ്രേക്ഷകവൃത്തം വ്യാപിപ്പിക്കാനാവാത്തത് വലിയൊരു പോരായ്മ തന്നെയാണ്. മതപരവും സാമൂഹിക പ്രധാനവുമായ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്ന സുഊദിയിലെ ഇഖ്‌റഅ് ടി.വിയും ഈ ഗണത്തില്‍ എടുത്തുപറയേണ്ട ഒന്നാണ്. ആധുനിക ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്ത് പലനിലക്കും ശ്രദ്ധേയമായ മലേഷ്യയില്‍ പൂര്‍ണാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനത്തിനു സമര്‍പ്പിക്കപ്പെട്ട രണ്ടു ചാനലുകളാണുള്ളത്; ടി.വി അല്‍ഹിജ്‌റ, ആസ്‌ട്രോ ഒയാസിസ്. എന്നാല്‍, ഇരു ചാനലുകളും മലായ് ഭാഷയിലായതിനാല്‍ രാജ്യത്തിനകത്തു മാത്രമേ പ്രക്ഷേപണമുള്ളൂ.

കേരളീയ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ മീഡിയവണ്‍, ദര്‍ശന ടി.വി എന്നീ ചാനലുകള്‍ ഈ രംഗത്തെ ആശാവഹമായ മുന്നേറ്റത്തെയാണ് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. ഒരു പത്രസ്ഥാപനത്തിനു കീഴില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതിനാല്‍ വാര്‍ത്തകള്‍ക്കും അനുബന്ധ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്കും പ്രാമുഖ്യം നല്‍കുന്ന മീഡിയവണ്‍, മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള സാംസ്‌കാരിക പൈതൃകങ്ങളെ റിയാലിറ്റി ഷോകളിലൂടെയും മറ്റും സജീവമാക്കുന്നതില്‍ നിര്‍ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. വിനോദ ചാനല്‍ എന്ന രീതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ദര്‍ശന ടി.വി ഇസ്്‌ലാമിക പ്രചോദിതമായ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ക്ക് കുറേക്കൂടി പ്രാമുഖ്യം നല്‍കുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍, മ്യൂസിക്, സ്ത്രീരംഗപ്രവേശം തുടങ്ങിയവയുടെ പേരില്‍ സമുദായത്തിനകത്തു തന്നെ ധാരാളം വിമര്‍ശിക്കപ്പെടുന്നുമുണ്ട്. ആഴ്ചതോറുമുള്ള കര്‍മശാസ്ത്ര വിശകലനം, വിവാദവിഷയങ്ങളില്‍ പ്രമുഖരെ പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ചര്‍ച്ച, ഇതര ഭാഷകളിലെ ഇസ്‌ലാമിക് ഡോക്യുമെന്ററികള്‍ ഡബ് ചെയ്തവതരിപ്പിക്കുന്ന സ്‌പെഷ്യല്‍ സീരീസുകള്‍ എന്നിവ മലയാള ഇസ്‌ലാമിക ദൃശ്യലോകത്തിന് വലിയ സംഭാവനകള്‍ തന്നെയാണ്.

സിനിമയുടെ മതപക്ഷം

ചാനലുകളില്‍ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി കുറേക്കൂടി പൊള്ളുന്നതാണ് സിനിമയുടെ മതപക്ഷം. വിവിധ ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളില്‍ ചലച്ചിത്രങ്ങള്‍ക്കുള്ള സ്ഥാനം നിര്‍ണായകമാണെങ്കിലും മതദൃഷ്ട്യാ നിഷിദ്ധമായൊരു മേഖലയാണ് സിനിമാരംഗം ഒന്നടങ്കമെന്ന ധാരണ പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനില്‍ക്കുന്നു. ഇവ്വിഷയത്തില്‍ കുറേക്കൂടി പ്രായോഗിക തലത്തിലേക്കിറങ്ങിച്ചെന്നുള്ള ചര്‍ച്ചകള്‍ അറബ് ലോകത്തെയും മറ്റും ഇസ്്‌ലാമിക പണ്ഡിതര്‍ക്കിടയില്‍ സജീവമാണെങ്കിലും കേരളീയ പരിസരത്തില്‍ അവ വേണ്ടത്ര സാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടില്ല. നവലോകക്രമത്തില്‍ സിനിമ നിര്‍വഹിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ- സാംസ്‌കാരിക ദൗത്യത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാഥമിക ധാരണ പോലുമില്ലാത്ത മതപണ്ഡിതര്‍ ഒരു വശത്തും, ഇസ്്‌ലാമിക കര്‍മശാസ്ത്രത്തില്‍ അവഗാഹമില്ലാത്ത മുസ്്‌ലിം സിനിമാ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ മറുവശത്തുമായി വിഷയത്തിന്റെ പരമമായ രണ്ടറ്റങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുമ്പോള്‍ ഇരുവാദങ്ങള്‍ക്കുമിടയിലാണ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ മതപക്ഷം എന്നതാണ് വസ്തുത. അനുവദനീയം/ നിഷിദ്ധം (ഹലാല്‍/ഹറാം) എന്ന് ഒറ്റവാക്കില്‍ മുദ്രകുത്തുക അസാധ്യമാംവിധം സങ്കീര്‍ണമാണ് ആധുനിക സിനിമാരംഗം.

പലരും ധരിച്ചുവശായ പോലെ പലിശ, മദ്യം തുടങ്ങിയവയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന ഒന്നല്ല ഒരിക്കലും ചലച്ചിത്ര മേഖല. ഇവ രണ്ടും അടിസ്ഥാന തലത്തില്‍ തന്നെ നിഷിദ്ധമാണെന്ന് ശരീഅത്ത് വ്യക്തമാക്കുമ്പോള്‍, ആശയപ്രകാശനത്തിനുള്ള ഫലപ്രദമായൊരു മാധ്യമം (വസീല) മാത്രമാണ് സിനിമ എന്നതാണ് സത്യം. പത്ര മാഗസിനുകള്‍ ഹറാം/ ഹലാല്‍ എന്നു നിരുപാധികം മുദ്രകുത്തുന്നതിനു സമാനമാണ് സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏകപക്ഷീയ വിധിയെഴുത്ത്. മറ്റു മാധ്യമങ്ങള്‍ക്കു സമാനമായി, നന്മയുടെ മാര്‍ഗത്തില്‍, മതനിഷ്ഠകള്‍ക്കു വിധേയമായി വിനിയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോള്‍ ചലച്ചിത്രം അനുവദനീയമെന്നു മാത്രമല്ല, പുണ്യകരം കൂടിയായി മാറുന്നു; തിന്മയുടെ വഴിയിലാകുമ്പോള്‍ നിഷിദ്ധവും കുറ്റകരവുമായിത്തീരുന്നു. സഹോദരന്റെ കഴുത്തറുക്കാന്‍ കത്തിയെടുക്കുന്നത് നിഷിദ്ധവും, ഭക്ഷണം പാകംചെയ്യാന്‍ അതുപയോഗിക്കുന്നത് അനുവദനീയവും എന്നതാണ് ഇവ്വിഷയത്തിലെ ലളിതമായ ഉദാഹരണം. സിനിമയുടെ കര്‍മശാസ്ത്രം ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്നതിനു മുമ്പേ വേണ്ടതാണ് വര്‍ത്തമാന ലോകത്ത് ഈ ദൃശ്യമാധ്യമം ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച അടിസ്ഥാന ധാരണ. പ്രിന്റ് മീഡിയയുടെ പരിമിത വായനക്കാര്‍ക്കും ടി.വി ചാനലുകളുടെ നിമിഷ പ്രേക്ഷകര്‍ക്കുമപ്പുറം അതിവിശാലമാണ് ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രേക്ഷകവ്യാപ്തി. ടി.വി ചാനലുകളുടെയും ടെലിസിനിമകളുടെയും ഡോക്യുമെന്ററികളുടെയും പ്രചുരപ്രചാരത്തില്‍ മാറ്റിനിര്‍ത്താന്‍ കഴിയാത്തവിധം ലബ്ധപ്രതിഷ്ഠ നേടിയിരിക്കുന്നു നമ്മുടെ കാലത്ത് സിനിമ.

സമൂഹത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത തുറകളിലുള്ള ഒട്ടുമിക്കയാളുകളും നാനാവഴികളിലൂടെ സിനിമയുടെ പ്രേക്ഷകരാണ് എന്ന വസ്തുത സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതില്ലാത്തവിധം അംഗീകൃതമാണിന്ന്. ഇത്രയും സ്വാധീനമേറിയൊരു മാധ്യമം ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധകര്‍ക്കു മുന്നില്‍ തുറന്നിടുന്ന സാധ്യതകളില്‍ നിന്നാണ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ മതപക്ഷ വായനകള്‍ തുടങ്ങേണ്ടത്. വിവിധ ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളോട് മുസ്്‌ലിം പണ്ഡിത നേതൃത്വം വിമുഖത വെച്ചുപുലര്‍ത്തിയിരുന്നു എന്നത് ചരിത്ര വസ്തുതയാണ്. ഈ വൈമുഖ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം, ദൃശ്യമാധ്യമ വക്താക്കള്‍ അതിനെ അധാര്‍മികതയുടെയും മൂല്യച്യുതിയുടെയും രംഗമാക്കി മാറ്റി എന്നതുതന്നെ. കൊലപാതകം, വ്യഭിചാരം, മോഷണം, മദ്യപാനം, അനാശാസ്യ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവ നിറഞ്ഞാടുന്നതായിരുന്നു മുഖ്യധാരാ സിനിമകളെല്ലാം. ആശയപ്രകാശനത്തിനുള്ള ഫലപ്രദമായ മാധ്യമം എന്നതിനപ്പുറം ഒരുത്പന്നം എന്ന രീതിയില്‍ ചില പണ്ഡിതര്‍ സിനിമയെ നിരീക്ഷിച്ചതും ഈ മേഖലയോട് പൂര്‍ണമായും പുറംതിരിഞ്ഞുനില്‍ക്കാന്‍ കാരണമായിത്തീര്‍ന്നു. സിനിമാരംഗം, സമൂഹത്തിലത് ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം,

ഇതുസംബന്ധമായ ഖുര്‍ആനിക-കര്‍മശാസ്ത്ര നിലപാടുകള്‍ എന്നിവയെല്ലാം അപഗ്രഥനം നടത്തിയായിരുന്നില്ല ഒരിക്കലും ഈ തിരസ്‌കാരം സംഭവിച്ചത്. ഡോ. യൂസുഫുല്‍ ഖറദാവി നിരീക്ഷിക്കുന്നതു പോലെ, മഖാസ്വിദുശ്ശരീഅ (ശരീഅത്തിന്റെ അത്യുദാത്ത ലക്ഷ്യങ്ങള്‍) കൂടി പരിഗണിച്ചുവേണം ഇവ്വിഷയകമായ തീര്‍പ്പുകളിലെത്താന്‍. ഫിഖ്ഹുത്തൈസീര്‍ (കര്‍മശാസ്ത്രത്തിന്റെ ലളിതവത്കരണം), ഫിഖ്ഹുത്തദര്‍റുജ് (ക്രമാനുഗതമായ വികാസം) തുടങ്ങിയ കര്‍മശാസ്ത്ര സങ്കേതങ്ങളും സിനിമയുടെ മതപക്ഷ ചര്‍ച്ചകളില്‍ തീര്‍ച്ചയായും പ്രസക്തമാണ്.

അഭിനയം, സംഗീതം, സ്ത്രീ

സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള മതപക്ഷ വായനകള്‍ ഏറ്റവുമധികം ഉടക്കിനില്‍ക്കുന്ന മൂന്നു മേഖലകളാണ് അഭിനയം, സംഗീതം, സ്ത്രീ എന്നിവ. വിജയകരമായൊരു സിനിമാ സംരംഭത്തില്‍ ഇവ മൂന്നും വഹിക്കുന്ന ദൗത്യം അതീവ നിര്‍ണായകമായതിനാല്‍ ഇവ മാറ്റിനിര്‍ത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ചലച്ചിത്ര സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ തീര്‍ത്തും അപ്രസക്തമാണ്. അഭിനയകലയെ പാടേ തള്ളിക്കളയുന്നതിനു പകരം ക്രിയാത്മകമായ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ക്കു വേണ്ടി നടനം ആവാമെന്നതാണ് ഇസ്‌ലാമിക കാഴ്ചപ്പാട്. മാനവിക സമൂഹത്തിന് എല്ലാ അര്‍ഥത്തിലും മാതൃകായോഗ്യനായൊരു 'സമുദായ'മെന്ന് (അന്നഹ്ല്‍120) വിശുദ്ധ ഖുര്‍ആന്‍ വിശേഷിപ്പിച്ച ഇബ്‌റാഹീം നബിയുടെ അഭിനയ ചരിത്രം വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥം തന്നെ ഉദ്ധരിക്കുന്നുണ്ട്: ''അങ്ങനെ രാത്രിയായപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം ഒരു നക്ഷത്രം കണ്ടു. 'ഇതാണ് എന്റെ നാഥന്‍' എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ അത് അസ്തമിച്ചപ്പോള്‍ 'മറഞ്ഞുപോകുന്നവരെ ദൈവമായി ഞാന്‍ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല' എന്നദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

അനന്തരം ചന്ദ്രന്‍ ഉദിച്ചുകണ്ടപ്പോള്‍ 'ഇതാണ് എന്റെ റബ്ബ്' എന്നദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അതും അസ്തമിച്ചപ്പോള്‍ താന്‍ പ്രതികരിച്ചു: 'എന്റെ നാഥന്‍ എനിക്കു മാര്‍ഗദര്‍ശനം നല്‍കുന്നില്ല എങ്കില്‍ ഞാന്‍ വഴിതെറ്റിയവരില്‍ പെട്ടുപോവുക തന്നെ ചെയ്യുന്നതാണ്.' പിന്നീട് സൂര്യനുദിച്ചുകണ്ടപ്പോള്‍ 'ഇതാണ് എന്റെ നാഥന്‍; ഏറ്റവും വലുതാണല്ലോ ഇത്' എന്നദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. അതും അസ്തമിച്ചപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'എന്റെ ജനങ്ങളേ, അല്ലാഹുവിനോട് നിങ്ങള്‍ പങ്കുചേര്‍ക്കുന്നവയില്‍ നിന്നത്രയും നിശ്ചയം ഞാന്‍ മുക്തനാകുന്നു. ഭുവന-വാനങ്ങള്‍ പടച്ച അല്ലാഹുവിലേക്ക് ഞാനിതാ മുഖം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. സല്‍പന്ഥാവിനെ അഭിമുഖീകരിച്ചവനാണ് ഞാന്‍; ബഹുദൈവ വിശ്വാസികളില്‍ പെട്ടവനല്ല'' (അല്‍അന്‍ആം 76-79). അല്ലാഹുവിന്റെ ഏകദൈവത്വം പ്രേക്ഷകരുടെ മുന്നില്‍ ലളിതസുന്ദരമായി ബോധ്യപ്പെടുത്താന്‍ നക്ഷത്രപൂജകന്റെയും ചന്ദ്രയാരാധകന്റെയും സൂര്യദേവപൂജാരിയുടെയുമെല്ലാം വേഷങ്ങളഭിനയിക്കാന്‍ പ്രവാചകശ്രേഷ്ഠനായ ഇബ്‌റാഹീം സന്നദ്ധനായെന്ന് ഇവിടെ വ്യക്തമാണല്ലോ. സത്യപാതയിലേക്കുള്ള സര്‍ഗാത്മക പ്രബോധനം എന്ന നന്മയില്‍ നിന്നു പ്രചോദിതമായതിനാല്‍ ഈ അഭിനയം മാതൃകായോഗ്യമാണെന്നാണ് ഖുര്‍ആനിക സമര്‍ഥനം. ആകാശലോകത്തു നിന്ന് ദൈവദൂതുമായി ഭൂമിയിലേക്ക് വരുന്ന വേളകളില്‍ മാലാഖമാരുടെ നേതാവായ ജിബ്‌രീല്‍ മനുഷ്യ വേഷം അഭിനയിച്ചാണ് പലപ്പോഴും അവതരിച്ചിരുന്നത്. വിശുദ്ധ ഖുര്‍ആനിലും തിരുസുന്നത്തിലുമെല്ലാം ഇത്തരം അഭിനയത്തിന്റെ സ്ഥിരീകരണമുണ്ട്: ''മര്‍യം ബീവിയെപ്പറ്റിയുള്ള വൃത്താന്തം ഖുര്‍ആനിലൂടെ താങ്കള്‍ വിവരിച്ചുകൊടുക്കുക; തന്റെ വീട്ടുകാരില്‍ നിന്ന് ദൂരെ കിഴക്കുഭാഗത്തേക്ക് അവര്‍ മാറിയപ്പോള്‍. എന്നിട്ട് ആളുകള്‍ കാണാതിരിക്കാനായി അവരൊരു മറയുണ്ടാക്കി. തത്സമയം നമ്മുടെ മലക്കിനെ അവരുടെയടുത്തേക്ക് നിയോഗിക്കുകയും താനവര്‍ക്കു മുമ്പാകെ പൂര്‍ണ മനുഷ്യരൂപത്തില്‍ വെളിപ്പെടുകയുമുണ്ടായി'' (സൂറത്തു മര്‍യം 16,17).

മറ്റൊരു മുഹൂര്‍ത്തത്തില്‍ ഇസ്്‌ലാം, ഈമാന്‍, ഇഹ്‌സാന്‍ എന്നീ സംജ്ഞകള്‍ പരിചയപ്പെടുത്താന്‍ മനുഷ്യ വേഷത്തിലെത്തിയ ജിബ്‌രീല്‍ ജിജ്ഞാസുവായൊരു ചോദ്യകര്‍ത്താവായി അഭിനയിക്കുന്നത് ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഉദ്ധരിക്കുന്നുണ്ട്. എല്ലാം കഴിഞ്ഞ് ജിബ്‌രീല്‍ രംഗം വിട്ടതിനു ശേഷമാണ്, 'വന്നത് മാലാഖയായിരുന്നെന്നും നിങ്ങളെ മതം പഠിപ്പിക്കലായിരുന്നു ആഗമനോദ്ദേശ്യമെ'ന്നും തിരുനബി അനുചരന്മാരോട് വ്യക്തമാക്കിയത്. ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങളെന്ന് വ്യവഹരിക്കുമ്പോഴും ദൃശ്യ-ശ്രാവ്യ മാധ്യമങ്ങളെന്ന് പിരിച്ചെഴുതാവുന്നിടത്തോളം സുദൃഢമാണ് സംഗീതവുമായുള്ള ചലച്ചിത്ര മേഖലയുടെ ബന്ധം. പൗരാണിക കാലം മുതല്‍ക്കേ ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതര്‍ക്കിടയില്‍ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുള്ള മേഖലയാണ് സംഗീതത്തിന്റേത്. പ്രപഞ്ചത്തെയൊന്നടങ്കം സംഗീതസാന്ദ്രമായി സംവിധാനിച്ച ജഗന്നിയന്താവ് സംഗീതത്തിന്റെ സര്‍ഗമേഖല മനുഷ്യവംശത്തിനു മുന്നില്‍ കൊട്ടിയടക്കില്ലെന്ന് ഇമാം ഗസ്സാലി ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ധിഷണാശാലികളായ പണ്ഡിതര്‍ വാദിക്കുമ്പോള്‍ ഇബ്‌നു ഹജര്‍ ഹൈതമി പോലുള്ള അനേകം പണ്ഡിതര്‍ സംഗീതത്തിനെതിരെ നിശിതമായി നിലപാടെടുത്തവരാണ്. സംഗീത മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഖുര്‍ആന്‍ സൂക്തങ്ങളും നബിവചനങ്ങളുമൊന്നും ഇവ്വിഷയത്തില്‍ അന്തിമമായൊരു തീര്‍പ്പ് കല്‍പിക്കാന്‍ മാത്രം കണിശമല്ലാത്തതിനാലാണ് ഇത്തരമൊരു ഭിന്നാഭിപ്രായം ഉന്നത ശീര്‍ഷരായ പണ്ഡിതര്‍ക്കിടയില്‍ തന്നെ ഉടലെടുത്തത്. സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കര്‍മശാസ്ത്ര ചര്‍ച്ചകളില്‍ മിക്കതും അവ ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് രേഖപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നത്.

സംഗീത മേഖല നിഷിദ്ധമാണെന്നാണ് ഇമാം അഹ്മദുബ്‌നു ഹമ്പലിന്റെ പക്ഷം. എന്നാല്‍, ഇമാം അബൂഹനീഫയുടെയും മാലിക്കിന്റെയും അഭിപ്രായം സംഗീതം നിഷിദ്ധമാണെന്നതിനു പകരം കറാഹത്താണെന്നാണ്. ചില സംഗീതോപകരണങ്ങള്‍ നിഷിദ്ധമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സംഗീതം കറാഹത്താണെന്നും അമിതമായ തോതില്‍ അതിനടിമപ്പെട്ടവന്റെ സാക്ഷ്യം സ്വീകാര്യമല്ലെന്നും ഇമാം ശാഫിഈ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതേസമയം, സംഗീതോപകരണങ്ങളില്ലാതെ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളിലൂടെയും മറ്റും സംഗീത സംവിധാനം സാധ്യമായ ആധുനിക കാലത്ത് ഉപകരണകേന്ദ്രിതമായ ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെല്ലാം പുനര്‍വിചിന്തനമര്‍ഹിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ് വസ്തുത. സംഗീതത്തെ നിഷിദ്ധമാക്കാന്‍ വിവിധ പണ്ഡിതരുന്നയിച്ച ഖുര്‍ആന്‍ സൂക്തങ്ങളും നബിവചനങ്ങളും ഉദ്ധരിച്ച ശേഷം ഖുര്‍ആന്‍, സുന്നത്ത്, ഖിയാസ് എന്നിവ മുഖേന അവയൊന്നടങ്കം ഖണ്ഡിക്കുന്നുണ്ട് ഇഹ്‌യാഉ ഉലൂമിദ്ദീനില്‍ ഇമാം ഗസ്സാലി: ''ദുഃഖത്തിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും സമയത്ത് അവ വര്‍ധിപ്പിക്കാനാവശ്യമായ സംഗീതമാലപിക്കാവുന്നതാണ്; വന്നുപോയ തെറ്റിന്റെ പേരില്‍ ദുഃഖിക്കുന്ന പോലെ അനുഗ്രഹത്തിന്റെ പേരില്‍ സന്തോഷവുമാകാം. എന്നാല്‍, ഈ സന്തോഷപ്രകടനവും ദുഃഖാചരണവുമെല്ലാം സ്തുത്യര്‍ഹമായിരിക്കണമെന്നു മാത്രം.'' അബ്ദുല്ലാഹിബ്‌നു ജഅ്ഫര്‍, അബ്ദുല്ലാഹിബ്‌നു സുബൈര്‍, മുഗീറതുബ്‌നു ശുഅ്ബ, മുആവിയതുബ്‌നു അബീസുഫ്‌യാന്‍ തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ സ്വഹാബികളും താബിഉകളും സംഗീതം ശ്രവിക്കാറുണ്ടായിരുന്നെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു ശാഫിഈ പണ്ഡിതനും സ്വൂഫിവര്യനുമായ അബൂത്വാലിബുല്‍ മക്കി. ജുനൈദുല്‍ ബഗ്ദാദി, ദുന്നൂന്‍ അല്‍ മിസ്വ്‌രി തുടങ്ങിയ സ്വൂഫി മഹാത്മാക്കളും ദൈവമാര്‍ഗത്തില്‍ സംഗീതത്തെ വിനിയോഗിച്ചവരായിരുന്നു.

സംഗീതത്തിന്റെയും ഗാനാലാപനത്തിന്റെയും മതപക്ഷം സവിസ്തരം ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്ന, അറുനൂറിലധികം പുറങ്ങളുള്ള പ്രൗഢ പഠനമായ അല്‍മൂസീഖാ വല്‍ഗിനാ ഫീ മീസാനില്‍ ഇസ്്‌ലാം (സംഗീതവും ഗാനവും ഇസ്്‌ലാമിന്റെ അളവുകോലില്‍) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിനൊടുവില്‍, ഡോ. അബ്ദുല്ലാഹി ബ്‌നു യൂസുഫ് അല്‍ജുദൈഅ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ഗവേഷണ ഫലങ്ങള്‍ ഇവയാണ്: 1. ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള മതവിധിയില്‍ ഇജ്മാഅ് (പണ്ഡിതലോകത്തിന്റെ ഏകോപനം) ഇല്ല. 2. അവ നിഷിദ്ധമാണെന്ന് ഒരു ഖുര്‍ആന്‍ സൂക്തവും വ്യക്തമായി പരാമര്‍ശിക്കുന്നില്ല. 3. അവ വിലക്കിക്കൊണ്ട് തിരുസുന്നത്തില്‍ ഖണ്ഡിതമായി യാതൊന്നും വന്നിട്ടില്ല. 4. സ്വഹാബികളുടെയോ താബിഉകളുടെയോ നിലപാടുകളില്‍ സംഗീതവും ഗാനാലാപനവും നിഷിദ്ധമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന യാതൊന്നുമില്ല. മാത്രമല്ല, അവരില്‍ പലരും അത് ഉപയോഗിക്കുകയും അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവരുടെ കാലശേഷമാണ് അവ നിഷിദ്ധമാണെന്ന അഭിപ്രായം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാന്‍ തുടങ്ങിയത്. 5. നാലു മദ്ഹബുകളുടെ ഇമാമുകളും ഇവ സംബന്ധമായി ഹറാമാണെന്നു പറഞ്ഞുവെന്നത് സൂക്ഷ്മമല്ല. 6. അടിസ്ഥാനപരമായി ഈ രണ്ടു വിഷയങ്ങളും അനുവദനീയമാണ്. വ്യക്തമായ പ്രമാണമില്ലാതെ പ്രസ്തുത വിധിയില്‍ മാറ്റമുണ്ടാവതല്ല. ചുരുക്കത്തില്‍, ഏകപക്ഷീയമായി മാറ്റിനിര്‍ത്തുന്നതിനു പകരം കര്‍മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ

വെളിച്ചത്തില്‍ തന്നെ സംഗീതത്തിന്റെ ക്രിയാത്മകമായ സാധ്യതകള്‍ വിനിയോഗിക്കുന്നതിലായിരിക്കണം ഇസ്്‌ലാമിക ദൃശ്യമാധ്യമ പ്രവര്‍ത്തകരുടെ ശ്രദ്ധ. സംഗീതം അനുവദനീയവും നിഷിദ്ധവുമായി മാറുന്നതില്‍ അതിനു പിന്നിലെ ഉദ്ദേശ്യലക്ഷ്യങ്ങള്‍ കൂടി പരിഗണിക്കണമെന്ന വാദവും ആധുനിക ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതര്‍ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു. സമി യൂസുഫ്, മഹര്‍ സൈന്‍ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ളവര്‍ സംഗീതത്തിലൂടെ നടത്തുന്ന പ്രബോധനപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും ആഗോള യുവതയില്‍ അവര്‍ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനവും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ അര്‍ഹിക്കുന്നതാണ്.

TODAY'S WORD

അയല്‍വാസിയെ ദ്രോഹിക്കുന്നവന്‍ സ്വര്‍ഗത്തില്‍ പ്രവേശിക്കുകയില്ല-നബിവചനം

 

FROM SOCIAL MEDIA

മത പണ്ഡിതര്‍ രാഷ്ട്രീയം പറയുന്നതിനെ കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം?

4.48%
91.04%
4.48%

Aqeeda

image
അഹ്‌ലുസ്സുന്ന: വിശുദ്ധിയുടെ ആശയപ്രപഞ്ചം
വിശുദ്ധ ഖുര്‍ആനിലും പൂര്‍വ്വവേദഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നബി(സ)യുടെ സമുദായത്തിനു മുസ്‌ലിംകള്‍ എന്നാണ് അല്ലാഹു പേര്‍ വിളിച്ചിരിക്കുന്നത്. അല്‍ഹജ്ജ് അധ്യായത്തിലെ 78.ാം സൂക്തത്തില്‍ ഇതുകാണാം. ഇസ്‌ലാം എന്ന ഏകദീന്‍ സ്വീകരിച്ചവരാണ് മുസ്‌ലിംകള്‍.

Tasawwuf

ആധുനിക കാലത്തും ഗുരു-ശിഷ്യ ബന്ധത്തിന് പ്രസക്തിയുണ്ട്

'ഞാന്‍ അവന് അമ്പെയ്ത്തു പഠിപ്പിച്ചു. കൈത്തഴക്കം വന്നപ്പോള്‍ അവന്‍ ആദ്യം അമ്പെയ്തതു എന്റെ നേര്‍ക്കായിരുന്നു.'

' അവനെ കവിത രചിക്കാന്‍ പഠിപ്പിച്ചു. സ്വയം രചിച്ചു തുടങ്ങിയപ്പോള്‍ അവന്‍ ആദ്യം ചെയ്തത് എനിക്കെതിരെ ആക്ഷേപഹാസ്യം രചിക്കുകയായിരുന്നു.'

ഒരു പുരാതന അറബി കവിയുടെ പരിഭവം പറച്ചിലാണീ വരികള്‍. ഗുരു നിന്ദയും നന്ദികേടും ഉദാഹരിക്കാന്‍ പലരും ഈ കവിത എടുത്തുദ്ധരിക്കാറുണ്ട്.

സാമൂഹിക ജീവിതത്തില്‍ എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളിലും ഇത്തരം തിക്താനുഭവങ്ങള്‍ ഗുരുമനസുകളെ പിടിച്ചുലയ്ക്കുന്നതായി കാണാം. കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളൊന്നും മനുഷ്യര്‍ക്കിടയില്‍ ഇത്തരം അരുതായ്മകള്‍ക്ക് അറുതി വരുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, നാള്‍ക്കുനാള്‍ നിന്ദയും നന്ദികേടും വര്‍ധിച്ചു വരുന്ന അനുഭവങ്ങള്‍ക്കാണ് ലോകം സാക്ഷിയാകുന്നത്.

സാമൂഹിക ജീവിയായ മനുഷ്യന് ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടങ്ങളിലും പരാശ്രയത്തിലൂടെ മാത്രമേ ജീവിതം മുന്നോട്ടു നയിക്കാന്‍ കഴിയൂ. മറ്റുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കാതെയും സഹായം സ്വീകരിക്കാതെയും ജീവിക്കണമെന്ന് ആരെങ്കിലും ശഠിച്ചാല്‍ അവന് ഭൂമുഖത്ത് നിലനില്‍പ്പില്ല. മരണം പോലും അതിനു പരിഹാരമല്ല. അവന്റെ മൃതദേഹം ഇതരര്‍ക്ക് ശല്യവും ഉപദ്രവവും ആകാതെ സംസ്‌കരിക്കണമെങ്കില്‍ അത് പോലും ചെയ്യേണ്ടത് സഹജീവികളാണ്.

ജനിച്ച ശേഷമുള്ള അവന്റെ ഓരോ ഘട്ടവും കടന്നു പോകുന്നത് മാതാ-പിതാക്കളുടെയും ബന്ധുജനങ്ങളുടെയും അയല്‍ക്കാരുടെയും പിന്നീട് ഗുരുവര്യരുടെയും ശ്രദ്ധയിലും പരിചരണയി ലുമാണ്. ഇതൊന്നും തള്ളിക്കളയാനോ താഴ്ത്തിക്കെട്ടാനോ മനുഷ്യന് സാധ്യമല്ല. കാട്ടുമനുഷ്യനും നാഗരിക മനുഷ്യനും തമ്മില്‍ ചില കാര്യങ്ങളിലൊക്കെ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും ഇത്തരം ആശ്രയത്വവും കടപ്പാടും അവന്റെ കൂടെ പിറപ്പാണ്.

അത് കൊണ്ട് തന്നെ നമുക്ക്
ഉപകാരം ചെയ്തവരോട് നന്ദിയും കടപ്പാടും സൂക്ഷിക്കുകയെന്നത് പരമ്പരാഗതമായി മനുഷ്യന്‍ ദീക്ഷിച്ചു വരുന്ന ഒരു ഗുണമാണ്. ഇതിനെ നിലനിര്‍ത്താനും പ്രോല്‍സാഹിപ്പിക്കാനുമാണ് മതാചാര്യന്‍മാരും സാന്‍മാര്‍ഗിക നായകരും എക്കാലത്തും ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ചിലരോട് നമുക്ക് നേരിട്ട് കടപ്പാടുണ്ടെങ്കില്‍ നാം അറിയാതെ, നമ്മെ അറിയാത്ത പലരുടേയും സഹായങ്ങള്‍ നാം സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. നേരിട്ടനുഭവിക്കന്ന ഗുണങ്ങള്‍ക്ക് തിരിച്ചങ്ങോട്ട് നന്ദിയും വിധേയത്വവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ നമ്മുടെ മുന്‍ തലമുറകളിലൂടെ നമുക്ക് ലഭ്യമായ ഉപകാരങ്ങള്‍ക്കും നേട്ടങ്ങള്‍ക്കും പകരം വരും തലമുറകള്‍ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള നമ്മുടെ സേവനങ്ങള്‍ ഒരു തരം കടം വീട്ടലായി മാറുന്നു.

നമ്മെ സൃഷ്ടിച്ചു സംരക്ഷിച്ചു പരിപാലിച്ചു പോരുന്ന സ്രഷ്ടാവിനോടുള്ള നന്ദിയും വിധേയത്വവും എല്ലാറ്റിലും മീതേ മികച്ചു നില്‍ക്കുന്നു. തുടര്‍ന്നു നമ്മുടെ മാതാ -പിതാക്കള്‍ . അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രധാന ഘട്ടം നമുക്ക് വേണ്ടി ഉരുകിത്തീരുകയായിരുന്നുവെന്ന് ഓര്‍ക്കേണ്ടതുണ്ട്. അവരുടെ ആശയും പ്രതീക്ഷയും അധ്വാനവും പരിചരണവുമാണ് നാം ഈ നിലയിലെത്തുന്നതില്‍ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചത്. അവരോടുള്ള ധിക്കാരവും നന്ദികേടും ഈ ലോകത്ത് തന്നെ ശിക്ഷ ലഭിക്കുന്ന വലിയ പാതകമായി മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ അംശവും സത്തയും കൈമോശം വന്നിട്ടില്ലാത്ത ഏവരും അംഗീകരിക്കുന്നു. എനിക്കാരോടും കടപ്പാടില്ലെന്ന് വലിയ വായില്‍ വിളിച്ചു കൂവുന്നവര്‍ പ്രകൃതിപരമായ ഈ അനിവാര്യ പ്രക്രിയയെ പറ്റി അവബോധമില്ലാത്തവരും അല്‍പ്പന്‍മാരുമാണ്.

ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധത്തെ
ഏറ്റവും പവിത്രവും അമൂല്യവുമായി കാണുന്ന രീതിയാണ് പ്രാചീന കാലം മുതലേ സമൂഹം സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്. മഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണാചാര്യരും ഏകലവ്യനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അതിന് ഉദാഹരണമാണ്. തന്റെ ശിഷ്യത്വം ആഗ്രഹിച്ചു സമീപിച്ച ഏകലവ്യനെ ആദ്യം ദ്രോണര്‍ സ്വീകരിച്ചില്ല. പക്ഷെ, അദ്ദേഹം കാട്ടില്‍ ചെന്നു അതേ ഗുരുവിനെ മനസില്‍ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു വന്ദിക്കുകയും തന്റെ അഭ്യാസം തുടരുകയും ചെയ്തു. അതിലൂടെ വലിയ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ശേഷം നേരില്‍ ചെന്നു ഗുരുത്വത്തിനായി യാചിച്ചപ്പോള്‍ ദ്രോണാചാര്യര്‍ അതിന് ആദ്യം ഗുരുദക്ഷിണ നല്‍കാനാവശ്യപ്പെട്ടു. ശിഷ്യന്‍ തന്റെ വലത് കയ്യിലെ തള്ളവിരല്‍ മുറിച്ച് ഗുരുദക്ഷിണയായി സമര്‍പ്പിക്കാനായിയിരു ന്നു നിര്‍ദ്ദേശിച്ചത്. ഏകലവ്യന്‍ മടിയേതും കൂടാതെ വിരല്‍ മുറിച്ചു നല്‍കിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

പ്രവാചക പ്രമുഖനായ മൂസാ(അ) കേവലം ആദ്യാത്മികജ്ഞാനി മാത്രമായ 'ഖദി റി'ന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ച കഥ ഖുര്‍ആന്‍ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. 'അങ്ങയ്ക്ക് ലഭിച്ച സാന്‍ മാര്‍ഗിക ജ്ഞാനത്തില്‍ നിന്നല്‍പ്പം ആര്‍ജിക്കാനായി ഞാന്‍ അങ്ങയെ പിന്തുടന്നു കൊള്ളട്ടെയോ ' എന്ന എളിമയും ഭവ്യതയും നിറഞ്ഞ അര്‍ത്ഥനയിലൂടെയാണ് പ്രവാചകന്‍ ജ്ഞാനിയെ സമീപിക്കുന്നത്.

' ഹേ, താങ്കള്‍ക്ക് എന്റെ കൂടെ ക്ഷമിച്ചിരിക്കാനാവില്ല. താങ്കള്‍ക്ക് ഒരു പൊരുളും തിരിയാത്ത നിഗൂഢ പ്രവൃത്തികള്‍ എന്നില്‍ നിന്നുണ്ടാകുമ്പോള്‍ എങ്ങനെ ക്ഷമിക്കാന്‍ കഴിയും?' പ്രതിബന്ധങ്ങള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അദ്ദേഹത്തെ ആ ഉദ്യമത്തില്‍ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കാനായിരുന്നു, ഖദിറിന്റെ ശ്രമം.

മൂസ നബി നിരാശനായില്ല. എന്നെ ക്ഷമാശീലനായി അങ്ങ് കണ്ടെത്തുമെന്നും ഒരു കാര്യത്തിലും ഞാന്‍ അങ്ങയോട് അനുസരണക്കേട് കാണിക്കില്ലെന്നും വാക്ക് കൊടുത്ത ശേഷമാണ് ശിഷ്യനായി പിന്തുടരാന്‍ ആ പ്രവാചകന് അനുമതി ലഭിക്കുന്നത്.

ഈ പ്രയാണം പക്ഷെ, അധികം നീണ്ട നിന്നില്ല. പ്രഥമ പരീക്ഷണത്തില്‍ തന്നെ മൂസാ നബി പൊരുളിയാന്‍ അക്ഷമനാകുന്നു. 'ഞാനാദ്യമേ പറഞ്ഞില്ല, എന്റെ കൂടെ ക്ഷമിക്കാനാവില്ലെന്ന്?' ഗുരു ശകാരിക്കുന്നു. ശിഷ്യന്‍ പതറുന്നു. പറ്റിപ്പോയി. മറന്നു പോയതാണ്. മറവിയുടെ പേരില്‍ ശിക്ഷിക്കരുതേ!'

ഗുരു മാപ്പു കൊടുത്തു. രണ്ടാമതും പുതിയ വിഷയം വന്നപ്പോള്‍ അവിടെയും മൂസാ നബി നിയന്ത്രണം വിട്ടു. 'അയ്യോ, അങ്ങ് ചെയ്തത് വലിയ പാതകമായിപ്പോയില്ലേ? '

'ഇനിയും ഇടപെട്ടാല്‍ ഒരു ക്ഷമാപണവും സ്വീകരിക്കില്ലെന്നും ഒരു ദയയും കാണിക്കാതെ പിരിച്ചുവിടു'മെന്നായി ഗുരു.

പക്ഷെ, പിന്നേയും മൂസാ നബിയില്‍ നിന്ന് ഇടപെടലുണ്ടായി. 'ഇനി നമുക്ക് പിരിയാം' എന്ന് പറഞ്ഞു ശിഷ്യനെ പറഞ്ഞയച്ചു.ഒപ്പം ചെയ്ത മൂന്ന് നിഗൂഢ വൃത്തികളുടേയും പൊരുള്‍ പറഞ്ഞു കൊടുക്കാന്‍ അദ്ദേഹം മറന്നില്ല.

മറ്റു പല ഗുണപാഠങ്ങള്‍ക്ക് പുറമെ ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധത്തില്‍ ദീക്ഷിക്കേണ്ട പ്രധാന മൂല്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചു കൂടി ആഴത്തില്‍ അറിവ് നല്‍കുന്നുണ്ട് അല്‍ കഹ്ഫ് അധ്യായത്തിലെ ഈ വിവരണം. വിനയം, ക്ഷമ, ആത്മനിയന്ത്രണം, അനുസരണം, വലുപ്പ - ചെറുപ്പം പരിഗണിക്കാതിരിക്കുക, ഉള്‍ക്കൊള്ളാനാവാത്തതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ കാതലായ വശങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ട് വെളിച്ചം വീശുക കൂടി ഇത് ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

മാതാ - പിതാക്കളും മക്കളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തേക്കാള്‍ ഉദാത്തവും മൂല്യവത്തുമാണ് ഗുരു-ശിഷ്യബന്ധമെന്ന് പല മഹാന്‍മാരും ഉണര്‍ത്തുന്നു. കാരണം. മാതാ - പിതാക്കള്‍ മക്കളുടെ ഭൗതിക നിലനില്‍പ്പിന് ഹേതുവാകുന്നുവെങ്കില്‍ ഗുരുവര്യര്‍ അവന്റെ പര ലോക മോക്ഷത്തിനും അന്തിമ വിജയത്തിനും വഴിയൊരുക്കുന്നു. ഈ ലോകജീവിതം താല്‍ക്കാലികവും പരലോകജീവിതം ശാശ്വതവുമാണല്ലോ.

'ഗുരുവിനെ കണ്ടാല്‍ ആദരപൂര്‍വം എണീറ്റ് നില്‍ക്കുകയും അയാളെ ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യണം. അധ്യാപകന്‍ പ്രവാചകനാകാന്‍ അടുത്തിരിക്കുന്നുവെന്ന അറേബ്യന്‍ കവി സാമ്രാട്ട് അഹ്മദ് ശൗഖിയുടെ വാക്കുകളും ഇവിടെ സ്മരണീയമാണ്. അധ്യാപകന്റെ റോള്‍ പ്രവാചകന്റേതിന് സമാനമെന്നാണിത് അര്‍ത്ഥമാക്കുന്നത്. ധര്‍മത്തിന്റേയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും സംസ്ഥാപനമാണല്ലോ രണ്ട് കൂട്ടരിലൂടെയും നിര്‍വഹിക്കപ്പെടുന്നത്.

മനുഷ്യന്‍ വിദ്യയിലൂടെ എത്ര വലിയ ബിരുദങ്ങള്‍ സമ്പാദിച്ചാലും സാമൂഹിക പദവികള്‍ നേടിയെടുത്താലും സ്വന്തം മാതാവിന്റെ മുന്നില്‍ അവന്‍ കേവലം ഒരു ശിശു മാത്രമാണെന്ന് ദാര്‍ശനിക കവിയായ അല്ലാമാ ഇഖ്ബാല്‍ തന്റെ ഉമ്മയുടെ വിലാപകാവ്യത്തില്‍ ഓര്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അത് തന്നെയാണ് ഗുരു സവിധത്തിലെ ശിഷ്യന്റ ഭാവവും. അവന്‍ അറിവിന്റെ ചക്രവാളങ്ങള്‍ എത്ര കീഴടക്കിയാലും കൊച്ചുന്നാളില്‍ ആദ്യമായി അവന് ആദ്യാക്ഷരം ചൊല്ലിക്കൊടുത്ത ഗുരുവിന് മുന്നില്‍ അവന്റെ പരിവേഷങ്ങളും പളപളപ്പും ഇറക്കി വച്ചു ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയാവാതെ തരമില്ല. ആ ഗുരു നല്‍കിയ താക്കോല്‍ ഉപയോഗിച്ചാണല്ലാ അവന്‍ അറിവിന്റെ അക്ഷയ ഖനികള്‍ സ്വായത്തമാക്കിയത് 

ഇഹ്‌സാന്‍: പ്രതിഫലങ്ങളുടെ പെരുമഴ

എല്ലാ നന്മകള്‍ക്കും തിന്മകള്‍ക്കും അതിന്റേതായ പ്രതിഫലങ്ങളും പ്രതിഫലനങ്ങളുമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ് മുസ്ലിങ്ങള്‍. സല്‍കൃത്യങ്ങള്‍ക്ക് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും വൃഹത്തായ പകരം ഏകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന അല്ലാഹു സല്‍വൃത്തര്‍ക്ക് സ്വര്‍ഗം സുനിശ്ചിതമെന്നും അറിയിച്ചുതന്നിട്ടുണ്ട്. സല്‍വൃത്തനായി സ്വന്തത്തെ അല്ലാഹുവിന് കീഴ്‌പ്പെടുത്തിയവനേക്കാള്‍ ഉത്തമമതസ്ഥനായി മറ്റാരുണ്ടെന്ന് പരിശുദ്ധ ഖുര്‍ആന്‍ ആധികാരികമായി ചോദിക്കുന്നുണ്ട് (സൂറത്തുന്നിസാഅ് 125).

ധര്‍മ്മകൃത്യത്തിന് ഇസ്ലാം മതം സാങ്കേതികാര്‍ത്ഥത്തില്‍ പ്രയോഗിക്കുന്നത് 'ഇഹ്‌സാന്‍' എന്ന വിശാല അര്‍ത്ഥതലങ്ങളുള്ള പദമാണ്. സല്‍കര്‍മി 'മുഹ്‌സിന്‍' എന്നും. വാക്കിലും പ്രവര്‍ത്തിയിലും, എന്നല്ല സകല വിചാര വികാരങ്ങളിലുമുള്ള ധര്‍മ്മനിഷ്ഠയാണ് ഇഹ്‌സാന്‍. ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസപരമായ 'ഈമാന്‍' കാര്യങ്ങളും കര്‍മ്മശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ 'ഇസ്ലാം' കാര്യങ്ങളും പ്രവാചകര്‍ മുഹമ്മദ് നബി (സ്വ) ക്ക് പഠിപ്പിച്ച മാലാഖ ജിബ്‌രീല്‍ (അ) ഇഹ്‌സാനും വിവരിച്ചുക്കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. 'നീ അല്ലാഹുവിനെ കാണുന്നില്ലെങ്കിലും അല്ലാഹു നിന്നെ കാണുന്നു'വെന്ന ബോധത്തില്‍ ആരാധിക്കലെന്നാണ് ഇഹ്‌സാന്‍ വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് (ഹദീസ് ബുഖാരി, മുസ്ലിം). എല്ലാം കാണുന്നുവെന്ന ഭയമാണ് ഇഹ്‌സാനെന്നും ഹദീസ് റിപ്പോര്‍ട്ടുണ്ട്. 

പ്രവാചകന്മാരടക്കം മുന്‍കഴിഞ്ഞ സച്ചരിതരായ സല്‍ജനങ്ങളുടെ ശീലവും നടപ്പുമായിരുന്നു ഇഹ്‌സാന്‍. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പരിശുദ്ധ ഖുര്‍ആന്‍ പ്രവാചകന്മാരെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് മുഹ്‌സിനീങ്ങള്‍ എന്നാണ്. നൂഹ് നബി (അ)യെ പ്പറ്റി അല്ലാഹു പറയുന്നു: ലോകരിലുടനീളം നൂഹ് നബിക്ക് സമാധാനം ഭവിക്കട്ടെ, പുണ്യവാന്മാര്‍ക്ക് (മുഹ്‌സിനീങ്ങള്‍ക്ക്) അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നാം പ്രതിഫലം കൊടുക്കുക (സൂറത്തു സ്വാഫ്ഫാത്ത് 79, 80). ഇബ്രാഹിം നബി (അ)യെ പ്പറ്റി പറയുന്നു: നാം വിളിച്ചറിയിച്ചു; ഹേ ഇബ്രാഹിം, താങ്കള്‍ കിനാവ് സാക്ഷാല്‍ക്കരിക്കുക തന്നെ ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് പുണ്യവാന്മാര്‍ക്ക് (മുഹ്‌സിനീങ്ങള്‍ക്ക്) നാം പ്രതിഫലം നല്‍കുക (സൂറത്തു സ്വാഫ്ഫാത്ത് 104, 105). മൂസാ നബി (അ)യും സഹോദരന്‍ ഹാറൂന്‍ നബി (അ)യും മുഹ്‌സിനീങ്ങളായി ചേര്‍ത്തുവിളിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് : മൂസാ നബിക്കും ഹാറൂന്‍ നബിക്കും സമാധാനം ഭവിക്കട്ടെ, ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് പുണ്യവാന്മാര്‍ക്ക് (മുഹ്‌സിനീങ്ങള്‍ക്ക്) നാം പ്രതിഫലമേകുക (സൂറത്തു സ്വാഫ്ഫാത്ത് 120, 121). 

മുഹ്‌സിനീങ്ങളുടെ നേതാവാണ് ലോകഗുരു പ്രവാചകര്‍ മുഹമ്മദ് നബി (സ്വ). അല്ലാഹു പറയുന്നു: സത്യസന്ദേശവുമായി സമാഗതരാവുകയും അത് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തവര്‍ തന്നെയാണ് ജീവിതത്തില്‍ സുക്ഷ്മത പുലര്‍ത്തിയവര്‍. തങ്ങള്‍ ഇഛിക്കുന്നത് നാഥങ്കല്‍ അവര്‍ക്കുണ്ടാകും. പുണ്യവാന്മാരുടെ പ്രതിഫലം അതത്രേ (സൂറത്തു സുമര്‍ 33, 34).

മേല്‍ സൂക്തത്തില്‍ പ്രതിപാദ്യമായ സത്യസന്ദേശ വാഹകന്‍ മുഹമ്മദ് നബി (സ്വ) യാണെന്ന് പ്രമുഖ ഖുര്‍ആന്‍ വ്യാഖ്യാന ഗ്രന്ഥങ്ങളായ തഫ്‌സീറു ത്വിബ്‌രി (20/204), തഫ്‌സീറുല്‍ ഖുര്‍ത്വുബി  (15/256), തഫ്‌സീറു ഇബ്‌നു കസീര്‍  (7/99) വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ലോകജനങ്ങളില്‍ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യവാന്‍ മുഹമ്മദ് നബി (സ്വ)യാണെന്ന് പ്രമുഖ സ്വഹാബി വര്യന്‍ അനസ് ബ്‌നു മാലിക് (റ) സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (ഹദീസ് ബുഖാരി, മുസ്ലിം). നബി (സ്വ)യുടെ ഇഹ്‌സാനില്‍ നിന്ന് ജീവിത സുകൃതങ്ങള്‍ പകര്‍ന്നവരാണ് സ്വഹാബികള്‍. നബി (സ്വ)യെയും മുഹാജിറുകളായ മക്കാ നിവാസികളെയും അന്‍സ്വാറുകളായ മദീനാ നിവാസികള്‍ ഹാര്‍ദ്ദവമായാണ് സ്വീകരിച്ചത്. അവരിലെ സമ്പന്നര്‍ സമ്പത്തു കൊണ്ടും ദരിദ്രര്‍ വാക്ക് കൊണ്ടും സമാശ്വാസം നല്‍കിയെന്നാണ് മുഹാജിറുകള്‍ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് (ഹദീസ് തുര്‍മുദി 2487, അഹ്മദ് 13076). മദീനക്കാരിലെ ഇഹ്‌സാനാണ് ഇവിടെ പ്രകടമാവുന്നത്.

ജിബ്‌രീല്‍ (അ) വിവരിച്ചുകൊടുത്ത പ്രകാരം ആരാധനകളിലും ദൈനംദിന ജീവിത ചിട്ടകളിലും സല്‍കൃത്യം അനുവര്‍ത്തിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. നിര്‍ബന്ധിത ആരാധനാ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ മുറപോലെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നതോടൊപ്പം സുന്നത്തായ കാര്യങ്ങളും കൂടി നിര്‍വ്വഹിക്കുമ്പോഴാണ് ഇസ്ലാമിക ആരാധനാകര്‍മ്മങ്ങളില്‍ ഇഹ്‌സാന്‍ കൈവരിക. ജീവിതത്തില്‍ നാം സമ്പര്‍ക്കം പുലര്‍ത്തുന്ന ഓരോര്‍ത്തരോടും സല്‍കൃത്യം പാലിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. അതില്‍ മാതാപിതാക്കളെന്നോ ബന്ധുമിത്രാധികളെന്നോ വ്യത്യാസമില്ല.

അല്ലാഹു പറയുന്നുണ്ട് : നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കുക. അവനോട് യാതൊന്നിനെയും പങ്കുചേര്‍ക്കരുത്. മാതാപിതാക്കള്‍, ബന്ധുക്കള്‍, അനാഥകള്‍, അഗതികള്‍, ബന്ധുവോ അന്യനോ ആയ അയല്‍ക്കാരന്‍, സഹവാസികള്‍, സഞ്ചാരികള്‍, സ്വന്തം അധീനതയിലുള്ള അടിമകള്‍ എന്നിവരോടൊക്കെ നല്ലരീതിയില്‍ വര്‍ത്തിക്കുക (ഖുര്‍ആന്‍, സൂറത്തുന്നിസാഅ് 36).

ജനങ്ങളോട് ഇടപെടുമ്പോഴും വ്യവഹരിക്കുമ്പോഴുമെല്ലാം ഗുണോക്കര്‍ഷം പാലിക്കണമെന്ന് പരിപാവന ദീനുല്‍ ഇസ്ലാം നിശ്കര്‍ഷിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ ശത്രു പോലും ആത്മമിത്രമായിത്തീരുന്നതായിരിക്കും. വീഴ്ച പറ്റിയവന് വിടുതി നല്‍കുന്നവനും, സ്വന്തം ദേഷ്യത്തെ ക്ഷമിപ്പിക്കുന്നവനും, സാമ്പത്തിക പരാധീനത അനുഭവിക്കുന്നവര്‍ക്ക് സഹായമെത്തിക്കുന്നവനും  മുഹ്‌സിനീങ്ങളുടെ ഗണത്തില്‍പ്പെട്ടവരാണ്.

അവര്‍ക്ക് സമ്മാനമായി അറ്റമില്ലാ സ്വര്‍ഗം തയ്യാര്‍ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന് സൂറത്തു ആലു ഇംറാന്‍ 133, 134 സൂക്തങ്ങളിലൂടെ അല്ലാഹു വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. പാരസ്പര്യ ബോധവും സ്‌നേഹബന്ധവും സൗഹൃദവുമൊക്കെ ഇഹ്‌സാനിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളില്‍പ്പെട്ടവയാണ്. മുഹ്‌സിനീങ്ങള്‍ക്ക് അല്ലാഹുവില്‍ നിന്നുള്ള പ്രത്യേക ഇഷ്ടവും കരുണക്കടാക്ഷവും ഉണ്ടാവും. സൂക്ഷ്മാലുക്കളായ സല്‍ക്കര്‍മ്മികളുടെ കൂടെ അല്ലാഹു ഉണ്ടാവുമെന്ന് ഖുര്‍ആന്‍ സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (സൂറത്തുന്നഹ്‌ല് 128).

അവര്‍ക്ക് സ്വര്‍ഗം മാത്രമല്ല പ്രതിഫലമായുള്ളത്, അതില്‍ കവിഞ്ഞ് അവര്‍ക്ക് അല്ലാഹുവിനെ കാണാനുമാവും. അവര്‍ക്കുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളെപ്പറ്റി അല്ലാഹു പറയുന്നു: സല്‍ക്കര്‍മ്മാനുഷ്ഠാനികള്‍ക്ക് ഉദാത്ത പ്രതിഫലം ലഭിക്കും. വര്‍ധവുമുണ്ടാവുമുണ്ടാകും. അവരുടെ വദനങ്ങളെ ഇരുളോ നിന്ദ്യതയോ പിടികൂടില്ല. സര്‍ഗാവകാശികളാണവര്‍. അതില്‍ ശാശ്വതവാസികളുമായിരിക്കും അവര്‍ (ഖുര്‍ആന്‍, സൂറത്തു യൂനുസ് 26).

ഉദാത്ത കര്‍മ്മങ്ങള്‍ക്കുള്ള പ്രതിഫലം നല്ലതു ചെയ്തു കൊടുക്കല്‍ മാത്രമല്ലേ (ഖുര്‍ആന്‍, സൂറത്തു റഹ്മാന്‍ 60). അതായത് ഇഹ്‌സാനിന് പകരമായുള്ളത് ഇഹ്‌സാന്‍ മാത്രം. നന്മക്ക് പകരം നന്മ മാത്രം.

Hadith

ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളും ഹദീസ് പഠനങ്ങളും

1295ല്‍ നടന്ന വിയന്ന ചര്‍ച്ച് കൗണ്‍സിലോടെയാണ് ആസൂത്രിതമായ ഓറിയന്റല്‍ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും 15ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിലാണ് ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളുടെ അക്കാദിമ നീക്കങ്ങള്‍ ശക്തിപ്പെട്ടുവരുന്നത്. 1700-1850 കാലഘട്ടങ്ങളില്‍ വിരചിതമായ ഓറിയന്റല്‍ ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ് 'എന്‍സൈക്ലോപീഡിക് ഓറിയന്റലിസം' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രഥമവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു ഗ്രന്ഥമാണ് ബാതല്‍മി ഡി ഹെര്‍ബെലോട്ട് (1625-1695) രചിച്ച ബിബ്ലിയോതൈക്യൂ ഓറിയന്റല്‍ (അഥവാ പൗരസ്ത്യ പുസ്തകശാല)

ബാതല്‍മിയുടെ മരണാനന്തരം 1697ല്‍ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രസ്തുത ഗ്രന്ഥത്തെക്കുറിച്ച് 'ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് കൂടാരങ്ങളില്‍ സങ്കല്‍പങ്ങളും നാടകീയതയും എങ്ങനെയാണ് സമന്വയപ്പെടുന്നത് എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണെന്ന് പ്രസിദ്ധ ഗ്രന്ഥകാരന്‍ എഡ്വാര്‍ഡ് സൈദ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. യൂറോപ്പിന്റെ ചരിത്രത്തില്‍ എഴുതപ്പെട്ട ആദ്യ റഫറന്‍സ് ഗ്രന്ഥമെന്ന ഖ്യാതി നേടിയ പ്രസ്തുത പുസ്തകം ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളുടെ ഹദീസ് പഠനങ്ങളിലേക്ക് വിരല്‍ ചൂണ്ടുന്ന പ്രഥമ ഗ്രന്ഥം കൂടിയാണ്.

ഓറിയന്റിലിസ്റ്റുകളുടെ ഹദീസ് സമീപനങ്ങളെക്കുറിച്ചാലോചിക്കുമ്പോള്‍ ഇസ്‌ലാം, പ്രവാചകന്റെ ഹദീസ് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഡി. ഹെര്‍ബലോട്ടിന്റെ രചനകള്‍ക്ക് നിര്‍ണ്ണായക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഡി. ഹെര്‍ബലോട്ടിനെ സംബന്ധിച്ചടത്തോളം ചരിത്രം രണ്ട് വിധമാണ്. വിശുദ്ധവും അവിശുദ്ധവും. ജൂതരുടെയും ക്രിസ്തീയരുടെയും ചരിത്രം ആദ്യ ഗണത്തില്‍ പെടുത്തിയ അദ്ദേഹം മുസ്‌ലിം ചരിത്രത്തെ അവിശുദ്ധമെന്ന് മുദ്രകുത്തി. ഇസ്‌ലാമിനെ കുറിച്ചെഴുതിയ തന്റെ ലേഖനത്തില്‍ മുഹമ്മദന്‍ എന്ന് നാം വിളിക്കുന്ന 'മതവിരുദ്ധത' എന്നാണ് ഇസ്‌ലാമിനെ ഡി.ഹെര്‍ബലോട്ട് പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്.

'മുഹമ്മദ്' എന്ന ലേഖനത്തില്‍ മുഹമ്മദ് നബി(സ്വ)യുടെ വ്യത്യസ്ത നാമങ്ങളെ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞ് ഡി.ഹെര്‍ബലോട്ട് എഴുതി: നാം 'മുഹമ്മദന്‍'  എന്ന് വിളിക്കുന്ന മതവിരുദ്ധതയുടെ രചയിതാവും പ്രയോക്താവുമായ പ്രശസ്തനായ മുഹമ്മദ് ഇതാണ്. ദൈവമല്ലെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുമ്പോഴും ആര്യന്മാരും പോളീഷ്യന്‍സും മറ്റു മതവിരുദ്ധരും യേശുക്രിസ്തുവിന് ചാര്‍ത്തിക്കൊടുക്കുന്ന ചില സ്തുതിവാക്കുകളാണ് ഖുര്‍ആന്‍ വ്യാഖ്യാതാക്കളും മുഹമ്മദന്‍ നിയമ വിശാരദന്മാരും ഈ കള്ളപ്രവാചകന് ചാര്‍ത്തിക്കൊടുക്കുന്നത്.

ഇസ്‌ലാമിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുമ്പോള്‍ പടിഞ്ഞാറിന് ലഭ്യമായ ഏറ്റവും 'ആധികാരിക' അവലംബമായ പ്രസ്തുത പഠനത്തില്‍ ഡി.ഹെര്‍ബലോട്ട് ഹദീസിനെ പരിചയപ്പെടുത്തിയത് ഇങ്ങനെയാണ്.

'ഒരു മതവിരുദ്ധമായ കഥ, അല്ലെങ്കില്‍ വിവരണമാണ് ഹദീസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. തലമുറകളിലൂടെ വാമൊഴിയായി കൈമാറിവന്ന കള്ളപ്രവാചകന്റെ ചെയ്തികളും വിവരണങ്ങളുമാണ് 'റസൂലിന്റെ ഹദീസുകള്‍' (അഹാദീസു റസൂല്‍) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പ്രധാനമായും ആറ് രചയിതാക്കളാണ് ഈ ആചാരത്തിന് പിന്നില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന്- മുഹമ്മദിന്റെ ഭാര്യയും അബൂബകറിന്റെ മകളുമായ ഉമ്മുല്‍ മുഅ്മിനീന്‍(വിശ്വാസികളുടെ ഉമ്മ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആയിശ. മുഹമ്മദിന്റെ സന്തത സഹചാരിയായിരുന്ന അബൂഹുറൈറ, മുഹമ്മദിന്റെ പ്രഥമ മാതുല പുത്രനായിരുന്ന ഇബ്‌നു അബ്ബാസ്, പിന്നെ ഇബ്‌നു ഉമറും. ജുബൈര്‍ ബിന്‍ അബ്ദില്ലയും അനസ് ബ്‌നു മാലികും.'

പ്രവാചകനുചരര്‍ക്ക് ഹദീസുകള്‍ മനഃപാഠമാക്കുന്ന ശീലമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും മറ്റുചിലര്‍ എഴുതിവെക്കാറുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും വിവരിച്ച ശേഷം ഡി. ഹെര്‍ബലോട്ട് എഴുതി: ബുഖാരി, തുര്‍മുദി, നസാഇ, അബൂദാവൂദ്, മുസ്‌ലിം, ദാരിമി, മാറവാനി, ഇബ്‌നു മാജ, ബൈഹഖി, സുയൂത്വി എന്നിവരാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട ഹദീസ് ക്രോഢീകരണം നടത്തിയത്. ഇവയില്‍ പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ട മിക്ക വിഷയങ്ങളും തല്‍മുദില്‍ നിന്ന് പകര്‍ത്തപ്പെട്ടതാണ്. മുഹമ്മദിന്റെ മതം സ്വീകരിച്ചവരില്‍ നിരവധി കൂടതല്‍ ജൂതന്മാരുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഇതില്‍ നിന്ന് വളരെ വ്യക്തമാണ്. 

പ്രസ്തുത കൃതിയുടെ 827 ാം പേജില്‍ 'സുന്നത്തി' നെ കുറിച്ച് ഡി.ഹെര്‍ബലോട്ട് വിവരിക്കുന്നത് കാണുക: സുന്ന അല്ലെങ്കില്‍ സുനന്‍ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളും ഹദീസുകളും കൂടി കലര്‍ത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ അവലംബനീയമായ ചരിത്ര വ്യക്തതകളില്ലാത്ത സംഭവവിവരണങ്ങളാണ് ഹദീസുകള്‍. എന്നാല്‍, മുസ്‌ലിംകള്‍ക്ക് പ്രത്യേകമായ നിയമ-നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന ചില തീരുമാനങ്ങളാണ് സുനന്‍/ സുന്നത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പക്ഷേ, ഇസ്‌ലാമിക പഠനങ്ങള്‍ ഇവ രണ്ടും ഒന്നാണെന്ന് വരുത്തിത്തീര്‍ക്കുന്ന ഹദീസുകള്‍ മാത്രം ഉള്‍ക്കൊള്ളിച്ച ചില ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ക്ക് സുന്നത്ത് എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണാവുന്നതാണ്. 

ചുരുക്കത്തില്‍ ഡി.ഹെര്‍ബലോട്ടിന്റെ പ്രവാചകനെ സംബന്ധിച്ച വിശകലനങ്ങള്‍ ധാര്‍മികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ പരിമിതികളെ കാറ്റില്‍ പറത്തുന്നതും ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ പല വിജ്ഞാനങ്ങളും തല്‍മൂദില്‍ നിന്നും കോപ്പിയടിച്ചതാണെന്നും ഹദീസ്-സുനന്‍ എന്നീ ധാരണകള്‍ രണ്ടും വ്യത്യസ്തമാണെന്നും ഹദീസകളുടെ ചരിത്രം വിശ്വസനീയമല്ലെന്നും തുറന്നടിക്കുന്നു. 

 പ്രവാചകനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങള്‍ സങ്കല്‍പങ്ങളുടെയും അജ്ഞതയുടെയും ഫലമാണെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളയാം. പക്ഷേ, മുന്‍കാല പഠനങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ 1690 കാലഘട്ടത്തില്‍ ഹദീസ് പാരമ്പര്യത്തെയും ചരിത്രത്തെയും കുറിച്ച് ഇത്രയും സമ്പുഷ്ടമായി ഹെര്‍ബലോട്ടിന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ അതിന് മുമ്പും പടിഞ്ഞാറില്‍ ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ നടന്നിട്ടുണ്ട് എന്ന് അതിശക്തമായ സംശയത്തിന് വിത്ത് പാകുന്നു. 

ഹെര്‍ബലോട്ടിന്റെ മുമ്പോ, അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം ഒരു നൂറ്റാണ്ട് കാലത്തോ നടന്ന ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ തീര്‍ത്തും അജ്ഞാതമാണ്. പക്ഷേ, 1850 കള്‍ക്ക് ശേഷം തുടങ്ങി ഇത് വരെ നിലനില്‍ക്കുന്ന പടിഞ്ഞാറന്‍ ഹദീസ് നിരീക്ഷണങ്ങളത്രയും ഡി. ഹെര്‍ബലോട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാന നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ തുടര്‍ വിശദീകരണങ്ങളായിരുന്നുവെന്നത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളും അക്കാദമിക ഹദീസ് പഠനങ്ങളും

 19ാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ നടന്ന മിക്ക ഓറിയന്റല്‍ പഠനങ്ങളും ഇസ്‌ലാമിനെ സമീപിച്ചത് ഒരു മതമെന്നതിലുപരി അതിന്റെ അനുയായികള്‍ക്കിടയില്‍ സാമൂഹിക സ്വത്വബോധം രൂപപ്പെടുത്താവുന്ന ഒരു ആശയസമാഹാരമായിട്ടായിരുന്നു. തദടിസ്ഥാനത്തില്‍ ഇക്കാലത്ത് നടന്ന പല അക്കാദമിക ഗവേഷണങ്ങളും പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിച്ചത് മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ജീവചരിത്രത്തിലും (സീറ) മുസ്‌ലിം നിയമങ്ങളിലും മുസ്‌ലിം യുദ്ധ-സാഹിത്യങ്ങളി(മഗാസി)ലുമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്തെ പ്രമുഖ ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളായിരുന്ന വില്യം മൂര്‍  ( ഠവല ഹശളല ീള ങൗവമാാമറ, 1856), അലായ്‌സ് സ്‌പ്രെണ്ടര്‍ (ഠവല ഹശളല ീള ങൗവമാാമറ ളൃീാ ീൃശഴശിമഹ ീൌൃരല, 1856), വെല്‍ഹോസണ്‍ (ങൗവമാാലറ ശി ങമറശിമ, 1882), ഗ്രിം (ങൗവമാാലറ, 1892), മാര്‍ഗിലോത് (ങീവമാാലറ മിറ വേല ഞശലെ ീള കഹെമാ, 1905) സ്ലാഷര്‍ (ഘല ജൃീയഹലാല റല ങീവമാാലറ, 1929)  മോണ്ട്‌ഗോമറി വാട്ട് (ങീവമാാലറ മ േങലരരമ, 1953 & ങൗവമാാലറ മ േങമറശിമ, 1956) തുടങ്ങി മിക്കവരും പ്രവാചക ജീവിതത്തെ കുറിച്ച് അതിശക്തമായ രചനകള്‍ നടത്തിയവരാണ്.

എന്നാല്‍, ദൗര്‍ഭാഗ്യകരമെന്ന് പറയട്ടെ, മേല്‍ പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ട മുഴുവന്‍ ഗ്രന്ഥങ്ങളും മുഹമ്മദ് നബിയെ ദിവ്യദൗത്യമേല്‍പ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രവാചകന്‍ എന്നതിനുപകരം ഇസ്‌ലാമിക സമൂഹത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയ ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിചക്ഷണനായാണ് പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്. തല്‍ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി മുഹമ്മദ് നബി മുന്നോട്ട് വെച്ച ആശയ സംഹിതയെ 'ഇസ്‌ലാം' എന്നതിനുപകരം 'മുഹമ്മദിനിസം' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. മാത്രമല്ല, നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ അതിജയിച്ച് തലമുറകളെ ക്രിയാത്മകമായി ഇളക്കി മറിച്ച മുഹമ്മദിനിസത്തിന്റെ ശക്തിയും സ്വാധീനവും ഹദീസുകളായിരുന്നുവെന്നും ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഇസ്‌ലാമിന്റെ ഉല്‍ഭവം, വ്യാപനം, ചരിത്രം, വര്‍ത്തമാനം എന്നിവയെ വിശകലനം ചെയ്യാനും മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ജീവിതത്തെ വിമര്‍ശനാത്മകമായി വിവരിക്കാന്‍ പോലും ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ അത്യന്താപേക്ഷിതമായി ഗണിക്കപ്പെട്ടതോടെ 1856-1950 കാലഘട്ടത്തില്‍ ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകള്‍ക്കിടയില്‍ ഹദീസ് പഠനങ്ങളുടെ പ്രസക്തി വര്‍ദ്ധിച്ചു.

ജര്‍മ്മന്‍ വംശജനായിരുന്ന ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരന്‍ അലോയ്‌സ് സ്‌പ്രെങ്ങര്‍ ആയിരുന്ന ആദ്യമായി ഹദീസിനെ അക്കാദമിക ഗവേഷണങ്ങള്‍ക്ക് വേണ്ടി തെരെഞ്ഞെടുത്തത്. ഇന്ത്യയിലെ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയില്‍ ഓഫീസറായിരുന്ന സ്‌പ്രെങ്ങര്‍ പ്രവാചകന്റെ ജീവചരിത്ര പഠനങ്ങള്‍ക്കിടയിലാണ് ഹദീസുകളുടെ ചരിത്രപരമായ വിശ്വാസ്യതയില്‍ അദ്ദേഹത്തിന് കൗതുകം തോന്നുന്നത്. പിന്നീട്, ഗോള്‍ഡ് സീഹര്‍ തന്നെ ഉദ്ധരിച്ചത് പോലെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല ഗ്രന്ഥങ്ങളും ഹദീസ് പാരമ്പര്യത്തിന് അക്കാദമികമായ വന്‍  വെല്ലുവിളികള്‍ ഉയര്‍ത്തി. ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ക്ക് പുറമെ ഹിജ്‌റ 5 ാം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷം വിരചിതമായ മുഴുവന്‍ ഇസ്‌ലാമിക കൃതികളും അവയുടെ ഗ്രന്ഥകര്‍ത്താക്കള്‍ക്ക് ശേഷം ചെറുതല്ലാത്ത മാറ്റത്തിരുത്തലുകള്‍ക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ടെന്നും തദ്ഫലമായി അവയൊന്നും അവലംബയോഗ്യമല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വിധിയെഴുതി. 

ഇക്കാലത്ത് പ്രധാന ഓറിയന്റല്‍ ചിന്തകാരനായിരുന്നു വില്യം മൂര്‍ (1819-1905), റെയ്ന്‍ഹാര്‍ട്ട് ഡോസി (1820-1883) സ്‌നോഷ് ഹര്‍ഗ്രോഞ്ച് (1858-1940), ആര്‍തര്‍ ജോണ്‍ ആര്‍ബെറി (1905-1969) ഹാമില്‍ട്ടന്‍ ഗിബ് (1895-1971) തുടങ്ങിയവര്‍ ഹദീസുകളെ വിശകലനം ചെയ്തത് അവയുടെ ആധികാരകതയെ സംബന്ധിച്ച് തീവ്രമായ വിമര്‍ശനങ്ങള്‍ അഴിച്ചുവിട്ടു. 

ഹദീസുകളെ ചരിത്രപരമായ വിമര്‍ശനങ്ങള്‍ക്ക് വിധേയമാക്കിയ പ്രഥമ ഓറിയന്റിലിസ്റ്റായിരുന്നു ഇഗനാസ് ഗോള്‍ഡ് സീഹര്‍ (1850-1921). അല്‍ മുഅ്ജമുല്‍  മുഫഹ്‌റസിലില്‍ ഹദീസുന്നബവി എന്ന സമാഹാരത്തിന്റെ രചനക്ക് നേതൃത്വം നല്‍കിയ ആറെന്റ് ജാന്‍ വിന്‍സിക്ക് (1851-1939), ഇസ്‌നാദുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങള്‍ ഓറിയന്റല്‍ ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയ ഷാച്റ്റ് (1902-1969) തുടങ്ങിയവര്‍ ഹദീസ് പഠനങ്ങളെ അക്കാദിമകമായി ഉയര്‍ത്തിക്കൊണ്ടു വരുന്നതില്‍ നിര്‍ണായ പങ്ക് വഹിച്ച ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളാണ്.

പ്രാക്തനമായ പൗരസ്ത്യ നാഗരികതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴമേറിയ പഠനങ്ങള്‍, പടിഞ്ഞാറന്‍ പുസ്തകശാലകളിലുള്ള ഇസ്‌ലാമിക കൈയ്യെഴുത്തു ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ സമാഹരണ ശ്രമങ്ങള്‍, കാറ്റ്‌ലോഗ് രചനകള്‍, നിരവധി ഇസ്‌ലാമിക-പൗരസ്ത്യ ക്ലാസിക് ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങള്‍ തുടങ്ങി ഒട്ടനേകം മികച്ച സംഭാവനകള്‍ ഓറിയന്റിലിസ്റ്റുകളുടെ അക്കാദമിക ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തിന് ലഭിച്ചുവെന്നത് വളരെയധികം പ്രശംസനീയമായ സത്യമാണ്.

പ്രധാനമായും ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് പഠനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ മതം, വാണിജ്യം, ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയം എന്നിങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. പക്ഷെ, മതപരമായ പഠനങ്ങള്‍ക്കും മിഷനറി പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്കും ഊന്നല്‍ നല്‍കപ്പെട്ട ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് നീക്കങ്ങളുടെ ആദ്യകാലങ്ങളില്‍ ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ക്ക് ലഭ്യമാകാതിരുന്ന പ്രാധാന്യവും പ്രസക്തിയും പിന്‍കാലത്ത് കടന്നുവന്ന ചൂഷണാത്മകമായ രാഷ്ട്രീയ-വാണിജ്യ നീക്കങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ എന്ത് കൊണ്ട് അധികരിച്ചുവന്നുവെന്നതാണ് നമ്മില്‍ ഏറ്റവും കൗതുകമുണര്‍ത്തുന്നത്.

മതപരമായിരുന്നു ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളുടെ ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ക്ക് പിന്നിലെ മുഖ്യഅജണ്ടയെന്നത് തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. ക്രിസ്ത്യന്‍-ജൂതമതങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ ഇസ്‌ലാമിനെ ഇകഴ്ത്തിക്കാട്ടാനുള്ള തീവ്രശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി മുസ്‌ലിംകളുടെ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളില്‍ സംശയം ജനിപ്പിക്കാന്‍ ആ കാലത്തെ ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകള്‍ നടത്തിയ നീക്കങ്ങളത്രയും നിഷ്ഫലമായതോടെ ഇസ്‌ലാമിക തത്വാധിഷ്ഠിത ചര്‍ച്ചകളുടെ  അടിവേരറുക്കാനുള്ള തുടര്‍ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ ആധികാരികതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതില്‍ കലാശിച്ചത്. ഇസ്‌ലാമിന്റെ അതിശീഘ്രമായ വ്യാപനത്തില്‍ ഹദീസുകള്‍ക്കുണ്ടായിരുന്ന നിര്‍ണായക പങ്ക്, ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാതെ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നിലനിന്നിരുന്നുപോന്ന ഹദീസ് പാരമ്പര്യം, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്ത് അരങ്ങേറിയ വിവിധ നവോത്ഥാന മുന്നേറ്റങ്ങളില്‍ ഹദീസുകള്‍ ചെലുത്തിയ നിര്‍ണായക സ്വാധീനങ്ങള്‍ എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളെ ആഴമേറിയ ഹദീസ് ഗവേഷണങ്ങള്‍ക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ച പ്രധാന ഘടകങ്ങള്‍.

ഖുര്‍ആനും ഹദീസുകളുമാണല്ലോ ഇസ്‌ലാമില്‍ ആധികാരികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടുപ്പോരുന്ന അവലംബങ്ങള്‍. ഇക്കാരണത്താല്‍ തന്നെ ഇസ്‌ലാമിക വൈജ്ഞാനിക മുന്നേറ്റങ്ങള്‍  പ്രധാനമായും കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടത് ഖുര്‍ആന്‍-ഹദീസ് പഠനങ്ങളിലായിരുന്നു. ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ക്ക് വേണ്ടി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലുള്ള പണ്ഡിതന്മാരെ തേടിയുള്ള യാത്രകള്‍ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തില്‍ സുവ്യക്തമാണ്. ചുരുക്കത്തില്‍ ഹദീസ് ഗവേഷണപഠനങ്ങള്‍ ഇന്നും മുസ്‌ലിംകള്‍ക്കിടയില്‍ സുപ്രധാനമായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 18ാം നൂറ്റാണ്ടിലും തുടര്‍ന്നും മുസ്‌ലിം ലോകത്ത് പിറവിയെടുത്ത പല നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളും പിറവിയെടുത്തത് ഹദീസുകളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു.

ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് ചിന്തകനായ ജോണ്‍ ഓബര്‍ട്ട് വോള്‍ ഹദീസ് കേന്ദ്രീകൃതമായി ഉത്തരാഫ്രിക്കയിലും മധ്യ-പൗരസ്തദേശത്തും ഇന്ത്യയിലും ഉയര്‍ന്ന് വന്ന പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ ആഴത്തില്‍ വിശകലനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചടത്തോളം ഇവയില്‍ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് ഇന്ത്യയില്‍ ശാഹ് വലിയുല്ലാഹി തുടങ്ങി വെച്ച പ്രാസ്ഥാനിക നീക്കങ്ങള്‍. ദഹ്‌ലവിയുടെ ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ തന്റെ പുത്രന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്ന അഹമ്മദ് ബറേല്‍വി (1776-1831)യിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ മാനം കൈവരിക്കുകയും 1821ല്‍ ഇംഗ്ലീഷുകാര്‍ക്കെതിരെയുള്ള വിശുദ്ധയുദ്ധത്തില്‍ (ജിഹാദ്) കലാശിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് വോള്‍ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഈജിപ്തിലും സുഡാനിലും പിന്‍കാലത്ത് രൂപപ്പെട്ട ചില പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ക്ക് നേതൃത്വം നല്‍കിയ മുര്‍തളാ സബീദി ദഹ്‌ലവിയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. തെക്കു കിഴക്കന്‍ ഏഷ്യയിലെ മുസ്‌ലിം അധിനിവേശ വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളും ദഹ്‌ലവിയുടെ ആശയങ്ങളില്‍ നിന്ന് പ്രചോദനമുള്‍ക്കൊണ്ടിരുന്നുവെന്നും  വോള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ചുരുക്കത്തില്‍ യൂറോപ്യന്‍ ശക്തികളുടെ അധിനിവേശ ശ്രമങ്ങള്‍ക്ക് കടിഞ്ഞാണിടുന്നതില്‍ ഹദീസ് കേന്ദ്രീകൃത പ്രസ്ഥാനങ്ങള്‍ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുകയും ഈ യാഥാര്‍ത്ഥ്യം ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളെ ഹദീസുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ഗവേഷണത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. 

പ്രവാചകനെക്കുറിച്ചും ഹദീസുകളെക്കുറിച്ചും നിരവധി ഗ്രന്ഥരചന നടത്തിയ പ്രമുഖ ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് ആല്‍ഫ്രഡ് ഗില്ലോം (1888-1962), 1924ല്‍ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട തന്റെ 'ഇസ്‌ലാമിക പാരമ്പര്യം; ഹദീസ് സാഹിത്യ പഠനങ്ങള്‍ക്കൊരു മുഖവുര' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖത്തില്‍ എഴുതി: യുദ്ധത്തിനിടയി്ല്‍ (ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധം) അറബ് ഭാഗത്തായിരുന്നു ഞാന്‍ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടത്. ഈ സമയത്താണ് എനിക്ക് ഹദീസുകളുടെ പ്രാധാന്യം ശരിക്കും ഗ്രഹിക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞത്. വിശ്വാസം, അധികാരം, പോരാട്ടം, തീവ്രവാദം, ആത്മീയത, സൂഫിസം, സ്വതന്ത്ര്യം, സാഹിത്യം തുടങ്ങി മുസ്‌ലിം ജീവിതത്തിന്റെ സകലമാന മേഖലകളും ഹദീസുകളാല്‍ പ്രോചോദിതമാണ്.

ഗോള്‍ഡ് സീഹര്‍ക്ക് ശേഷം ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ ഓറിയന്റലിസ്റ്റായി ഗണിക്കപ്പെടുന്ന ഹോളണ്ടുകാരനായ ആറെന്റ് വെന്‍സില്‍ക് (1882-1932) 'തന്റെ ഇസ്‌ലാമിക പഠനത്തില്‍ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ ഹദീസുകളെക്കുറിച്ച് എഴുതിയത് ഇങ്ങനെ: ' ഹദീസുകള്‍, ഇന്നും മുസ്‌ലിം ചിന്താധാരയുടെ അടിത്തറയും  ആയുധവുമാണ്.  ഹദീസ് എന്നാല്‍ കേവലം പ്രവാചക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ വിവരണങ്ങളല്ല. മറിച്ച്, ഒരു ചരിത്ര വിവരണമെന്നതിലുപരി മുസ്‌ലിം ജീവിതത്തിന്റെ മൊത്തം സമാഹാരമാണ്. ആരാധനാ കര്‍മ്മങ്ങള്‍, സിവില്‍ നിയമങ്ങള്‍, ശിക്ഷാ നിയമങ്ങള്‍, നിയമവ്യവസ്ഥിതി, ഇതര നിയമ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ തുടങ്ങി ഇസ്‌ലാമിക ജീവിത വ്യവസ്ഥിതി നിര്‍ണ്ണയിക്കപ്പെട്ടത് തീര്‍ത്തും ഹദീസുകള്‍ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ്.'

പ്രമുഖ ഓറിയന്റലിസ്റ്റ്  ചിന്തകനായ ടസ്‌നോഷ് ഹര്‍ക്രാഞ്ചെ, എഴുതി: എന്നെ ഏറ്റവും ആകര്‍ഷിച്ച കാര്യം മക്കയിലും മദീനയിലും ഉത്തരേഷ്യയിലും ജാവയിലും തുടങ്ങി ലോകത്തിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങളില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന മുസ്‌ലിംകള്‍ക്കിടയില്‍ വിശ്വാസ-സാംസ്‌കാരിക-മാനസിക ഏകത്വമാണ്. ഹദീസുകളുടെ സ്വാധീനമാണ്  ഈയൊരു ആശ്ചര്യകരമായ ഏകത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം.

ഹെവാര്‍ഡ് എം. ഫെഡറസ്പിയന്‍ തന്റെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഗവേഷണത്തില്‍ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തെ മൂന്നായി തരം തിരിച്ചു; 1. പ്രവാചകന്‍ വിശ്വാസകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഊന്നിപ്പറഞ്ഞ മക്കാ കാലഘട്ടം 2. മുഹമ്മദ് നബി(സ്വ) ഒരു ഇസ്‌ലാമിക സമൂഹത്തെയും തുടര്‍ന്ന് രാഷ്ട്രത്തെയും കെട്ടിപ്പടുത്ത മദീനാ കാലഘട്ടം. 3. പ്രവാചകന് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം. ഇക്കാലത്ത് ഇസ്‌ലാം ഉത്തരാഫ്രിക്കയിലും പടിഞ്ഞാറിലേക്കും ദക്ഷിണേഷ്യയിലും പടര്‍ന്നു പന്തലിച്ചു. സമൂഹത്തില്‍ ഈയിടെ ഉയര്‍ന്നു വന്ന പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ക്ക് ഖുര്‍ആന്‍ പരിഹാരമാകാതെ വന്നപ്പോഴാണ് ഹദീസുകളുടെ പ്രാധാന്യം ഗണ്യമായി വര്‍ധിച്ചത്.

ചുരുക്കത്തില്‍, ഇസ്‌ലാമിക സാമൂഹിക-സാംസ്‌കാരിക-രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥകളുടെ അടിസ്ഥാനം രൂപപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നത് ഹദീസുകളുടെ പിന്‍ബലത്തിലാണ്. മുസ്‌ലിം ചരിത്രത്തെ വിശദമായി മനസ്സിലാക്കാനും ഇസ്‌ലാമിക തത്വശാസ്ത്രത്തെ വിമര്‍ശനാത്മകമായിട്ടാണെങ്കില്‍ പോലും വിശകലനം ചെയ്യാനും ഹദീസ് പഠനങ്ങള്‍ വളരെ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. വിശ്വാസ കാര്യങ്ങളിലും ഭൗതിക കാര്യങ്ങളിലും ഇസ്‌ലാമിക സ്വത്വത്തെ ഏകീകരിക്കുന്നതില്‍ ഹദീസ് പഠനത്തോളം പങ്ക് വഹിച്ച മറ്റൊന്നില്ല. ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളെ സംബന്ധിച്ചടത്തോളം വിമര്‍ശനാത്മകമായി ഇസ്‌ലാമിനെ നേരിടാനും തല്ലിത്തകര്‍ക്കാനും ഹദീസുകളുടെ പഠനം വളരെ അനിവാര്യമായിരുന്നു. തീവ്രമതകീയ ലക്ഷ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് മാറി വാണിജ്യ-രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകളുടെ  പരിവര്‍ത്തനത്തിന് പിന്നാലെ ഹദീസ് പഠനങ്ങളുടെ പ്രസക്തി വര്‍ദ്ധിക്കാനുണ്ടായ പ്രധാന കാരണങ്ങള്‍ രണ്ടെണ്ണമാണ്. ഹദീസുകളുടെ ചരിത്രപരമായ മൂല്യമാണ് ഒന്നാമത്തേത്. അനിവാര്യമായ സംസ്‌കാരിക മാറ്റങ്ങള്‍ക്കെതിരെ അതിശക്തമായ പ്രതിരോധം തീര്‍ത്ത് ഇസ്‌ലാമിക സംസ്‌കൃതിയെയും സാമൂഹികമായ ഏകത്വ മനോഭാവത്തെയും സ്വത്വബോധത്തെയും കാലാതീതമായി സംരക്ഷിച്ചു നിര്‍ത്തിയ ഒരേയൊരു ഘടകം ഹദീസുകളായിരുന്നു. 18,19 നൂറ്റാണ്ടുകളിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളായിരുന്നു രണ്ടാമത്തെ ഘടകം. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും നേര്‍ക്കുനേര്‍ മത, രാഷ്ട്രീയ സാംസ്‌കാരിക സംഘട്ടനങ്ങളിലേര്‍പ്പെട്ട ഈ കാലത്താണ് തീവ്ര മിലിറ്റന്റ് മൗലികവാദം, നവോത്ഥാനം തുടങ്ങി വിവിധ ദിശകളിലേക്ക് മുസ്‌ലിം ലോകം ചേക്കേറുന്നതും ചേര്‍ക്കപ്പെടുന്നതും. യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ തീവ്ര മൗലികവാദ മതത്തിനും, സൈനിക പോരാട്ടങ്ങള്‍ക്കും നവോത്ഥാന നീക്കങ്ങള്‍ക്കും വെള്ളവും വളവും നല്‍കിയത് ഹദീസുകളായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, ഇസ്‌ലാമിക ലോകത്തെ കീഴടക്കാനുള്ള പാശ്ചാത്യ ശ്രമങ്ങള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച സകലമാന ആശയാദര്‍ശങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനം ഹദീസുകളില്‍ നിന്നായിരുന്നു രൂപപ്പെട്ടത് എന്നും ഓറിയന്റലിസ്റ്റുകള്‍ വിധിയെഴുതി. തത്ഫലമായി ഇസ്‌ലാമിന്റെ സ്വാധീനവും പ്രചോദനവും ക്ഷയിപ്പിക്കാനുള്ള പടിഞ്ഞാറിന്റെ തീവ്ര ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു മുഴുവന്‍ ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് ഹദീസ് പഠനങ്ങളുടെ അണിയറ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍.

വിവ: ഇര്‍ശാദ് പുല്‍പ്പറ്റ

ഹദീസ്: ഇസ്‌ലാമിക തത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉറവിടം
ഗ്രീക്ക് അലക്‌സാണ്ട്രിയന്‍ തത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ അറേബ്യന്‍ പതിപ്പാണ് ഇസ്ലാമിക തത്വശാസ്ത്രം എന്നാണ് പാശ്ചാത്യ ചിന്താധാരയുടെ വെപ്പ്. എന്നാല്‍, പന്ത്രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രവും, ചലനാത്മക വര്‍ത്തമാനവുമുള്ള ഇാസ്‌ലാമിക തത്വശാസ്ത്രം പരിശോധനാവിധേയമാക്കുമ്പോള്‍, വെളിപ്പെടുന്നത് മറ്റു ചിലതാണ്.ഇസ്‌ലാമികമെന്നു വിളിക്കാവുന്ന മറ്റെന്തിനെ പോലെ തന്നെയും, ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ ഉത്ഭവവും ഖുര്‍ആന്‍ ഹദീസില്‍ നിന്നാണെന്നതാണ് സത്യം. ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ വക്താക്കളെല്ലാം മുസ്‌ലിം നാമധാരികളാണ് എന്ന ബന്ധത്തിനപ്പുറം, മുസ്‌ലിമതയുടെ വേരായ ദിവ്യവെളിപാടില്‍(വഹ്‌യ്) നിന്നും ഉയിര്‍ കൊണ്ടതാണീ തത്വദീക്ഷ. അല്‍ കിന്‍ദി മുതല്‍ അല്ലാമാ ത്വബതാബി വരെയുള്ള മുഴുവന്‍ മുസ്‌ലിം തത്വചിന്തകരും വിശ്വാസത്തിലെന്ന പോലെ കര്‍മത്തിലും ശരീഅത്തിനോട് ചേര്‍ന്ന് നിന്നവരായിരുന്നു. ഇക്കൂട്ടത്തില്‍ പ്രമുഖരായ ഇബ്‌നു സീനയും (അവിസന്ന), ഇബ്‌നു റുശ്ദും (അവിറോഷ്) എടുത്തുപറയപ്പെടെണ്ടവര്‍ തന്നെയാണ്. പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളില്‍ ഇബ്‌നു സീന പള്ളികളില്‍ പ്രാര്‍ഥനാ നിമഗ്‌നനാവാറുണ്ടായിരുന്നെന്നും, ഇബ്‌നു റുശ്ദ് കൊറൊഡോബയിലെ ചീഫ് ഖാസി ആയിരുന്നെന്നും ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍, ഇസ്‌ലാമിക നിയമ പാലനത്തിന്റെ മൂര്‍ത്തരൂപമായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം തന്നെ, പില്‍കാലത്ത് യൂറോപ്യന്‍ ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളില്‍ യുക്തിവാദിയായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത് വിരോധാഭാസമായിരിക്കാം. ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാടില്‍ ഖുര്‍ആനിന്റെ ആത്യന്തിക സാന്നിധ്യവും, വഹ്‌യിന്റെ ആവിര്‍ഭാവവുമെല്ലാം പ്രപഞ്ചത്തെയാകെ മൗലികമായി പ്രവാചക തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിലേക്ക് പരിവര്‍ത്തിച്ചെടുക്കാനായിരുന്നു. ഖുര്‍ആന്‍ എന്ന മൗലിക യാഥാര്‍ഥ്യവും, ആ യാഥാര്‍ഥ്യം മനുഷ്യകുലത്തിനു പ്രാപ്യമാക്കി നല്‍കിയ വഹ്‌യും, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ആധികാരിക സ്രോതസ്സായി പരിഗണിച്ചു വേണം ഇസ്‌ലാമിക തത്വശാസ്ത്രം പഠിച്ചു തുടങ്ങാന്‍. എങ്ങനെയാണ് ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ധിഷണാപരിസരങ്ങളില്‍ അമാനുഷിക ജ്ഞാനങ്ങള്‍ ഇടം കണ്ടെത്തിയത്..? വെളിപാടിന്റെ ദിവ്യപ്രകാശത്താല്‍ ഒരു ഹൃദയമെങ്ങനെയാണ് ദീപ്തമാകുന്നത്..? ഈ ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താന്‍, വഹ്‌യാണ് ആത്യന്തിക വിജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്രോതസെന്നു തെളിയിച്ച പൂര്‍വികരായ മുസ്‌ലിം തത്വജ്ഞാനികളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചു നടക്കേണ്ടിവരും. ഇവിടെ ആദ്യമായി നാം തിരുത്തേണ്ടിയിരിക്കുന്നത്, ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്ര പണ്ഡിതര്‍ പുലര്‍ത്തിപ്പോന്നത് അരിസ്‌ടോട്ടില്‍ വിഭാവനം ചെയ്ത സൈദ്ധാന്തിക ധിഷണയാണെന്ന(അല്‍ അഖ്‌ല് അല്‍ നോരി) മിഥ്യാധാരണയാണ്.ഇസ്‌ലാമീകരിക്കപ്പെട്ട ധിഷണാപരിജ്ഞാനം സുതരാം വ്യക്തമാവണമെങ്കില്‍ മുല്ല സദ്രയെ പോലുള്ള പണ്ഡിതര്‍ കുലൈനിയുടെ ശിയീ ഹദീസുകളുടെ സമാഹാരമായ ഉസൂല്‍ അല്‍ കാഫിക്ക് നല്‍കിയ വ്യാഖ്യാനങ്ങള്‍ പഠിക്കുന്നത് നന്നാകും. ഖുര്‍ആന്‍ സൂക്തങ്ങള്‍ക്കു പ്രധാനമായും രണ്ടു തരം അര്‍ഥങ്ങളാണുള്ളത്. ബാഹ്യാര്‍ഥവും( സാഹിര്‍), ആന്തരികാര്‍ഥവും(ബാതിന്‍) ആണവ. ആന്തരികാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കാന്‍ നമുക്ക് പലപ്പോഴും ഹദീസുകള്‍ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരും.ഇതില്‍, ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്രീ ഏറിയും ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നത് ഖുര്‍ആന്റെ ആന്തരികാര്‍ഥങ്ങളുമായാണ്. അതേ സമയം ഇസ്‌ലാമിന്റെ ബാഹ്യ ഘടനയായ ശരീഅത്തുമായും ആന്തരിക സത്തയായ ഹഖീഖതുമായും ഇസ്‌ലാമിക തത്വശാസ്ത്രത്തിനു തുല്യമായ ബന്ധമാണുള്ളത്. ശരീഅത്തിന്റെ വക്താക്കളായ ചില മുന്‍കാല പണ്ഡിതര്‍ ഫിലോസഫിയെ വിമര്‍ശികുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇബ്‌നു രുശ്ദും, മീര്‍ ദാമാദും, ശാഹ് വലിയുല്ലാഹ് ദഹ്‌ലവിയും പോലെയുള്ള അഗ്രേസരരായ ശരീഅ പണ്ഡിതര്‍ തന്നെയാണ് ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്ര സംഹിതകള്‍ക്ക് അസ്ഥിവാരമിട്ടത്. ഹഖീഖത് എന്നാല്‍ സത്യം, യാഥാര്‍ഥ്യം എന്നിങ്ങനെയാണര്‍ഥം. പരമ സത്യമായ ഏക ദൈവത്തില്‍ തന്നെയാണ് ഓരോ ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ വഴികളും ചെന്നവസാനിക്കുന്നത്. ഈ ദൈവിക സത്യം കുടികൊള്ളുന്നത് ഖുര്‍ആനിന്റെ അന്തരാര്‍ഥങ്ങളിലാണ്. അത് കൊണ്ടാണ് മിക്ക മുസ്‌ലിം തത്വജ്ഞാനികളും ഫല്‌സഫയും, ഹിക്മതും ഖുര്‍ആന്‍ കൊണ്ട് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. നാസിര്‍ ഖുസ്രോ (5/11നൂറ്റാണ്ട്), മുല്ല സദ്ര(10/16നൂറ്റാണ്ട്) എന്നിവര്‍ ഖുര്‍ആനിന്റെ ഹൃദയാന്തരങ്ങളിലുള്ള ആത്മീയതയെ വ്യഖ്യാനിച്ചാണ് ഫിലോസഫി വിശദീകരിക്കുന്നതെങ്കില്‍, പേര്‍ഷ്യന്‍ ഫിലോസഫര്‍ ജാഫര്‍ കാഷിഫി(13/19 നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു പടി കൂടി മുന്നോട്ട് കടന്ന് ഖുര്‍ആന്‍ വിവിധ തത്ത്വശാസ്ത്ര ചിന്താധാരകള്‍ക്കനുസരിച്ച് വ്യാഖ്യാനിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. മുസ്‌ലിം തത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം ചെന്നെത്തുന്നത് തത്വജ്ഞാനികളുടെ പിതാവായ പ്രവാചന്‍ ഇദ്രീസി(അ)ലേക്കാണ്.അതിനാല്‍ തന്നെ മുസ്‌ലിം തത്വജ്ഞാനത്തില്‍ പ്രവാചകത്വത്തിനു വലിയ പങ്കുണ്ട്. പ്രവാചകത്വത്തിന്റെ വിളക്കുമാടങ്ങളില്‍ നിന്നാണ് തത്വജ്ഞാനം ഉറവിടുന്നത് എന്ന അറേബ്യന്‍ പഴമൊഴി ഇതോടൊപ്പം ചേര്‍ത്ത് വായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഖുര്‍ആനിലെ മുപ്പത്തി ഒന്നാം അദ്ധ്യായമായ സൂറത്ത് ലുഖ്മാന്‍ ഇസ്‌ലാമിലെ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വിളിചോതുന്നുണ്ട് എന്നാണ് പണ്ഡിത മതം. '-'അലിഫ്, ലാം, മീം. തത്വസമ്പൂര്‍ണമായ വേദഗ്രന്ഥത്തിലെ വചനങ്ങളത്രെ അവ'' എന്ന സൂക്തവുമായി ആരംഭിക്കുന്ന ഈ സൂറത്ത് പന്ത്രണ്ടാം സൂക്തത്തില്‍ എത്തി നില്‍കുമ്പോള്‍ പറയുന്നത് കാണുക. 'ലുഖ്മാന് നാം തത്ത്വജ്ഞാനം നല്‍കുകയുണ്ടായി. നീ അല്ലാഹുവിനോട് നന്ദി കാണിക്കുക.ആര് നന്ദി കാണിച്ചാലും തന്റെ ഗുണത്തിനായി തന്നെയാണ് അവന്‍ നന്ദി കാണിക്കുന്നത്.വല്ലവനും നന്ദികേടു കാണിക്കുകയാണെങ്കില്‍ തീര്‍ച്ചയായും അള്ളാഹു പരാശ്രയമുക്തനും സ്തുത്യര്‍ഹനുമാകുന്നു.(എന്ന് അദ്ദേഹത്തോടു നാം അനുശാസിച്ചു). ഇവിടെ, തത്വജ്ഞാനം അല്ലാഹു തന്റെ വലിയ ഒരനുഗ്രഹമായി കണക്കാക്കുകയും അതിനു നന്ദിചെയ്യാന്‍ കല്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇതിനു അടിവരയിടുന്നതാണ് സൂറത്തുല്‍ ബഖറയിലെ 269ാമത്തെ സൂക്തം. താനുദേശിക്കുന്നവര്‍ക്ക് അള്ളാഹു യഥാര്‍ഥ ജ്ഞാനം നല്‍കുന്നു.ഏതൊരുവനു യഥാര്‍ത്ഥ ജ്ഞാനം നല്‍കപ്പെടുന്നുവോ, അവനു അതുവഴി അത്യധികമായ നേട്ടമാണ് നല്‍കപ്പെടുന്നത്. അള്ളാഹു ലുഖ്മാനുല്‍ ഹകീമിനോട് പ്രവാചകത്വമാണോ തത്വജ്ഞാനമാണോവേണ്ടെതെന്ന് ചോദിക്കുകയും, ഇഷ്ടമുള്ളത് തെരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവസരംനല്‍കുകയും ചെയ്തു എന്ന് ഒരു ഹദീസ് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.എന്നാല്‍ അദ്ദേഹം തത്വജ്ഞാനം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. സൂറത്ത് ആലു ഇമ്രാനില്‍ 48, 81, സൂക്തങ്ങളിലെന്ന പോലെ കിതാബ്(ഖുര്‍ആന്‍), ഹിക്മത്ത്(തത്വജ്ഞാനം) എന്നീ വാക്കുകള്‍ അടുത്തടുത്തായി ഖുര്‍ആനില്‍ പലതവണ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഈ പദ പ്രയോഗങ്ങളെല്ലാം വിരല്‍ചൂണ്ടുന്നത് ഖുര്‍ആന്‍ തന്നെയാണ് ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉറവിടമെന്ന സത്യത്തിലേക്കാണ്. ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച തത്ത്വശാസ്ത്രാധിഷഠിതമായ ഖുര്‍ആന്‍ വ്യഖ്യാനം മുല്ല സദ്‌റയുടെ അസ്‌റാറുല്‍ ആയത് വ മഫാതീഹുല്‍ ഗൈബ് തന്നെയാണ്. എന്നാല്‍ പാശ്ചാത്യ തത്ത്വശാസ്ത്ര പരിസരങ്ങളില്‍ ഈ ഗ്രന്ഥം തീരെ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് തന്നെ പറയാം. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം പേര്‍ഷ്യയിലെ ഖോമില്‍ ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ പ്രചാരണപ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് ചുക്കാന്‍പിടിച്ച അല്ലാമാ ത്വബതാബിയുടെ അല്‍ മിസ്ദന്‍ ആണ് ഇവ്വിഷയത്തില്‍ വിരചിതമായ സമഗ്ര ഗ്രന്ഥം. ഈ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തന്നെ തത്ത്വശാസ്ത്ര പണ്ഡിതനായ അദ്ധേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ ഈയിടെയായി തത്ത്വശാസ്ത്ര മേഖലയില്‍ ചര്‍ച്ചാവിധേയമായി തീര്‍ന്നിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയുടെ ചരിത്രത്തിലുടനീളം വിശിഷ്യാ, ഫിലോസഫി ഒരു തിയോസഫി(ബ്രഹ്മശാസ്ത്രം) ആയി മാറിയ ശേഷം ചില പ്രത്യേക ഖുര്‍ആനികാധ്യാപാനങ്ങള്‍ ഏറെ പഠനങ്ങള്‍ക്ക് വിഷയീഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയില്‍ ഏറ്റവും പ്രധാനം ദൈവ സങ്കല്‍പ്പത്തിലെ മൗലിക തത്വമായ തൗഹീദാണ്. ഇസ്‌ലാം മുന്നോട്ടു വെക്കുന്ന ഏക ദൈവ വിശ്വാസ സങ്കല്‍പങ്ങളും, ഗ്രീക്ക് ഫിലോസഫിയിലെ ഏകതാസങ്കല്പങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അന്തരമായിരുന്നു ഇവിടെ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിമരുന്നിട്ടത്. അല്‍ കിന്‍ദിയും, മുല്ല അലി സുനൂസിയും, ഹോള്‍ മുല്ല ഹാദി സാബ്‌സിവാരിയുമെല്ലാം ഖുര്‍ആന്‍ വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന തൗഹീദ് പ്രമാണമാക്കി രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങളായിരുന്നു ഇവിടെ ഇസ്‌ലാമിക് ഫിലോസഫിയെ പ്രതിരോധിച്ചു നിര്‍ത്തിയത്. ഐഹിക കാര്യങ്ങളിലെ ദൈവത്തിന്റെ ജ്ഞാനപരിധി ആയിരുന്നു നിരീശ്വരവാദികളും മുസ്‌ലിം തത്വജ്ഞാനികളും തമ്മില്‍ കൊമ്പുകോര്‍ത്തിരുന്ന മറ്റൊരു വിഷയം. അല്‍ഫാറാബി, ഇബ്‌നുസീന, സുഹ്രവര്‍ദി, ഇബ്‌നുറുശ്ദ്, മുല്ല സദ്‌റ പോലെയുള്ള മുസ്‌ലിം തത്വശാസ്ത്ര പണ്ഡിതര്‍ ഇവ്വിഷയത്തില്‍ നിര്‍മത വാദികളുമായി ഏറെ സംവാദങ്ങളിലേര്‍പ്പെട്ടതാണ്. ഇതിനു പുറമേ വഹയ്, പ്രപഞ്ച ഘടനാശാസ്ത്രം, യുഗാന്ത ശാസ്ത്രം, ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പ്പ്, തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലും ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്രം ഇതര തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങളില്‍ നിന്നും ഏറെ വേറിട്ട് നില്‍ക്കുന്നുണ്ട്. ഈ മാറ്റങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം ഹേതുവായി വര്‍ത്തിക്കുന്ന ഘടകം ഇസ്‌ലാമിക തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ വേരുകളായ ഖുര്‍ആനും ഹദീസുമാണെന്ന് സംശയലേശമന്യേ നമുക്ക് പറയാനാകും. Notes; The writings of H. Corbin M. Abdul Haq, 'Ibn Sima's Interpretation of the Qur'an', The Islamic Quarterly, 32(1) (1988) I. Netton, Allah Transcendent (London, 1989) E. Gilson, Avicenne et le point de depart de Duns Scot, Etxrait des archives d'histoire dotcrinale et litteraire du Moyen Age (Paris, 1927); and A. M. Goichon, 'L'Unite de la pensEe avicennienne', Archives Internationale dHsstoire des Sciences, 20-1 (1952): 290ff. Nsar, An Itnroduction to Islamic Cosmological Dotcrines,
ഇശ്ഖ്: റൂമി തുറന്ന കിളിവാതിലുകള്‍

ഹിജ്‌റ 604 റബീഉല്‍ അവ്വല്‍ മാസത്തില്‍ ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാനിസ്താനില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 'ഖല്‍ബ്' എന്ന പ്രദേശത്ത് ജനിച്ച് പിതാവിന്റെ കൂടെയുള്ള നിരന്തര യാത്രകള്‍ക്കു ശേഷം തുര്‍ക്കിയിലെ 'ഖൂനിയ'യില്‍ എത്തുകയും

നീതിമാനായ പ്രവാചകന്‍

ചരിത്രകാരനായ തോമസ് കാർലൈൽ തന്റ്റെ 'ഓൺ ഹീറോസ്,ഹീറോ-വർഷിപ് ആൻഡ് ദി ഹെറോയിക് ഇൻ ഹിസ്റ്ററി’ എന്ന കൃതിയിൽ മുഹമ്മദ് നബി (സ) പറ്റി ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്: '' ആരാലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ കിടന്ന കറുത്ത മണൽ

നബിയെ കണ്ടെത്തിയ മനുഷ്യരും മനുഷ്യരെ കണ്ടെത്തിയ നബിയും

ഹൃദയങ്ങളോടാണ് തിരുനബി മിണ്ടിയത്, ആത്മാവുകളെയാണ് ആ വചനങ്ങൾ ഉണർത്തിയത്. വെളിച്ചമുള്ള വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, മരുഭൂമിയിൽ ആശയപ്രസാദങ്ങളുടെ തെളിതീർത്ഥമൊഴുക്കിയ പ്രവാചകന്റെ തിരുസവിധത്തിലേക്ക് കാതെറിഞ്ഞാൽ ഇപ്പോഴും

മുത്തുനബി; വെളിച്ചത്തിനു മേല്‍ വെളിച്ചം

ചരിത്രകാരനായ തോമസ് കാർലൈൽ തന്റ്റെ 'ഓൺ ഹീറോസ്,ഹീറോ-വർഷിപ് ആൻഡ് ദി ഹെറോയിക് ഇൻ ഹിസ്റ്ററി’ എന്ന കൃതിയിൽ മുഹമ്മദ് നബി (സ) പറ്റി ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നുണ്ട്: '' ആരാലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ കിടന്ന കറുത്ത മണൽ

ശൈഖ് അബ്ദുൽഖാദിർ ഈസാ (ഖ. സി).

തസ്വവ്വുഫിന്‍റെ യാഥാര്ത്ഥ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും അവ മാലോകർക്ക് പകർന്നു നല്കുകയും ചെയ്ത വലിയ ആത്മജ്ഞാനിയും തർബിയതിന്‍റെ ശൈഖുമായിരുന്നു ശൈഖ് അബ്ദുൽഖാദിർ ഈസാ (ഖ. സി). നഖ്‍ശബന്ദീ ത്വരീഖത്തിലൂടെ ആത്മസംസ്കരണ

കെ.പി. ജബ്ബാര്‍ ഉസ്താദ്: ജീവിതം സന്ദേശം

ലക്ഷദ്വീപില്‍ ജനിച്ച് കേരളത്തില്‍ പഠിച്ച് കര്‍ണ്ണാടകയെ സേവനകേന്ദ്രമാക്കി പരിശുദ്ധ ദീനിനെ തന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ തലമുറകളിലേക്ക് പകര്‍ന്നേകിയ മഹാ പണ്ഡിതനായിരുന്നു ഇന്നലെ അന്തരിച്ച സമസ്തയുടെ വൈസ്പ്രസിഡന്റ്

അലി മിയാന്‍: പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ ഉജ്ജ്വല മുഖം

1999 ഡിസംബർ 31 ന്, റമദാൻ അവസാന പത്തിലെ ഒരു വെള്ളിയാഴ്ച ജുമുഅക്ക് അൽപ്പം മുമ്പായാണ് വിശ്വ പ്രസിദ്ധ ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതൻ മൗലാന അബുൽ ഹസൻ അലി നദ്‌വി വിടവാങ്ങുന്നത്. 8 പതിറ്റാണ്ടിലധികം നീണ്ട ആ ജീവിതയാത്രയിൽ വ്

അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ്: സ്വൂഫിയുടെ അനുകരണീയ ജീവിതം

ദാറുല്‍ ഹുദാ വൈസ് ചാന്‍സലര്‍ ഡോ.ബഹാഉദ്ദീന്‍ മുഹമ്മദ് നദ്‌വി, വാവാട് കുഞ്ഞിക്കോയ മുസ്‌ലിയാരുടെ മരുമകന്‍ സമദ് മുസ്‌ലിയാര്‍ തുടങ്ങിയ പത്തുപേര്‍ക്ക് ഉസ്താദ്, ശാദുലീ ആത്മിക കൈവഴിയുടെ ഖലീഫ സ്ഥാനം നല്‍കിയിട്

റമദാന്‍: സ്‌കൂള്‍ ഓഫ് തേര്‍ട്ടി ഡെയ്‌സ്

നോമ്പിന്റെ ഫിലോസഫി സമഗ്രമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന വായന ഇതുവരെ എന്റെ ശ്രദ്ധയില്‍ പെട്ടിട്ടില്ല. ശാരീരികേച്ഛകള്‍ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലെ നോമ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും ആരോഗ്യവശങ്ങളും ഏറെ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്

നോമ്പുകാലത്ത് അറിയാതെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ചില പുണ്യങ്ങള്‍

നോമ്പ് കാലത്ത് അറിവില്ലായ്മകൊണ്ടോ അശ്രദ്ധകൊണ്ടോ നമുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട് പോകുന്ന ഒരുപാട് നന്മകളുണ്ട്. അത്തരം ചില നന്മകളെ ഓര്‍മപ്പെടുത്തുകയാണിവിടെ...

വറുതിക്കാലങ്ങളോട് പടപൊരുതാന്‍ റമദാനില്‍ ഉറുദിക്കുപോകുന്നവര്‍

പാനൂരിനടുത്തൊരു പള്ളിയില്‍ ളുഹ്‌റ്‌നമസ്‌കാരം കഴിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോള്‍ ഒരു നാടന്‍ മുസ്ലിയാര്‍ അടുത്തുവന്നിരുന്നു. സലാം പറഞ്ഞുതുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി.

നോമ്പുകാലത്തെ വിയറ്റ്‌നാം വര്‍ത്തമാനങ്ങള്‍

മുസ്‍ലിംകള്‍ നന്നേ ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷമായൊരു രാജ്യത്ത് റമദാന്‍ വ്രതാനുഷ്ഠാനം വേറിട്ടൊരു അനുഭവമായിരിക്കും. മുസ്‍ലിം ജനസംഖ്യ 0.1 ശതമാനം മാത്രമുള്ള വിയറ്റ്നാമിലെ നോമ്പനുഭവങ്ങള്‍ അവിസ്മരണീയമാകുന്നത് ഈയര്‍ഥത്ത

ഇബ്‌റാഹീം നബിയുടെ ജീവിതസന്ദേശമാണ് ബലിപെരുന്നാള്‍

ഇബ്‌റാഹീം നബി (അ)യുടെ ജീവിതസന്ദേശമാണു ബലിപെരുന്നാളും ഹജ്ജും. വിശ്വാസി ജീവിതത്തില്‍ സ്വീകരിക്കേണ്ട സര്‍വമാതൃകകളും ഇബ്‌റാഹീം നബി (അ)യുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇലാഹീ വഴികളിലേക്കു ദിവ്യബോധനങ്

ഉള്ഹിയ്യത്ത്; ഒരു കര്‍മ്മശാസ്ത്ര വായന

മുസ്‌ലിം ലോകം ഇന്ന് സന്തോഷത്തിലാണ്. ഒരു അതിഥിയെ സല്‍ക്കരിക്കുന്ന ഒരുക്കത്തിലുമാണ്. പരിശുദ്ധ റമളാനിന്റെ വിടപറയലിന്ന് ശേഷം ദുല്‍ഹിജ്ജയുടെ നിലാവെളിച്ചം മാനത്ത് കണ്‍കുളിര്‍ക്കെ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് വിശ

ഹജ്ജ്: കര്‍മങ്ങളുടെ അകംപൊരുള്‍ തേടുമ്പോള്‍

ആത്മാവും ഹൃദയവും ശരീരവും ഒന്നിക്കുന്ന അവാച്യമായ നിമിഷങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഹജ്ജിന് പറയാനുള്ളത്. ഓരോ മുസ്‌ലിമിന്നും നിര്‍ബന്ധ ബാധ്യതയായ കര്‍മമെന്നതിലുപരി ഒരുപാട് അര്‍ത്ഥ തലങ്ങള്‍ ഹജ്ജിനുണ്ട്. ആത്മാവിന്റെയ

ദേഹേച്ഛകളുടെമേല്‍ കത്തിവെക്കുന്നതിന്റെ ഓര്‍മകളാണ് ബലിപെരുന്നാള്‍

ത്യാഗത്തിന്റെയും ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെയും ദീപ്ത സ്മരണകള്‍ പങ്കുവെക്കുന്നതാണ് ബലിപെരുന്നാള്‍. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്‍പനക്കും പ്രീതിക്കും വേണ്ടി ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ടതിനെപ്പോലും ത്യജിക്കുവാന്‍ മനുഷ്യന്‍ തയ്യാറാ